Πόσο Καλή Μνήμη έχουν τα Παιδιά σας;

Κανείς δεν αμφιβάλλει πως η πολύ καλή μνήμη είναι κάτι έμφυτο. Άλλοι μπορούν και θυμούνται τα τηλέφωνα όλων των γνωστών τους, ακόμα και όσων έχουν χρόνια να δουν, ενώ άλλοι θυμούνται με δυσκολία τι έφαγαν χτες. Για τα πιο πολλά παιδιά, όμως, που δεν ανήκουν σε κανένα από τα δύο αυτά άκρα, υπάρχουν κάποιες τεχνικές που θα τα βοηθήσουν να ανακαλούν εύκολα χρήσιμες πληροφορίες της καθημερινής ζωής ή και σχολικά μαθήματα.

Δώστε τους να μελετήσουν τα τρία κόλπα που συνιστούμε και μετά παίξτε μαζί τους παιχνίδια… μνήμης.  Άλλωστε, όλα είναι θέμα εξάσκησης!

Τεχνικές για βελτίωση μνήμης

Όπως όλα τα πράγματα έτσι και η μνήμη βελτιώνεται αν χρησιμοποιήσουμε κάποιες τεχνικές. Διαβάστε μερικές από αυτές που σίγουρα θα σας βοηθήσουν.

1. Οραματίσου το! Δημιούργησε μια εικόνα με αυτά που πρέπει να θυμάσαι. Όταν πρέπει να θυμάσαι κάτι, βοηθάει να το «δεις» στο μυαλό σου. Φτιάξε μια σχετική εικόνα, κατά προτίμηση αστεία, και όταν έρθει η ώρα θα εμφανιστεί αμέσως μπροστά σου. Για παράδειγμα, πες ότι παρκάρατε το αυτοκίνητο στο επίπεδο Γ, στη θέση 5, στο σούπερ μάρκετ. Φαντάσου, λοιπόν, ότι 5 (για τη θέση 5) Γάτες (για το επίπεδο Γ) θα σας περιμένουν μέσα στο αυτοκίνητο όταν γυρίσετε!

2. Σύνδεσέ το! Σύνδεσε αυτά που πρέπει να θυμάσαι μεταξύ τους. Αντί να κυκλοφορείς με μια λίστα στο χέρι, μπορείς να συνδέσεις στο μυαλό σου το γάλα, το ψωμί, τα αυγά, το τυρί και τον χυμό πορτοκάλι με τρελές εικόνες:

1. Γάλα να πέφτει από το μπουκάλι στο ψωμί.

2. Ένα σάντουιτς (το ψωμί) με ωμά αυγά μέσα.

3. Αυγά στις τρύπες ενός ελβετικού τυριού.

4. Κομμάτια τυρί να κρέμονται από μια πορτοκαλιά.

Όσο πιο εξωπραγματικές είναι οι εικόνες, τόσο πιο εύκολο είναι να τις θυμάσαι!

3. Κομμάτιασέ το! Κάνε μικρότερα κομμάτια τους αριθμούς και όχι μόνο. Είναι πολύ πιο εύκολο να θυμόμαστε έτσι. Καλύτερα, δηλαδή, να πρέπει να θυμηθούμε πολλά μικρά πραγματάκια, παρά κάτι μεγάλο. Αυτό ακριβώς κάνουμε και όταν πρέπει να αποστηθίσουμε κάτι, π.χ. ένα ποίημα για τη σχολική γιορτή. Το μαθαίνουμε στίχο-στίχο, και μετά, χωρίς να το καταλάβουμε, το έχουμε μάθει ολόκληρο. Το ίδιο κάνουμε με τους αριθμούς.

4. Συνδύασέ το! Συνδύασε πράγματα που ξέρεις με αυτά που πρέπει να θυμάσαι. Πάρε, για παράδειγμα, έναν τυχαίο αριθμό, ας πούμε ενός συμμαθητή σου. Ας πούμε ότι αυτός ο αριθμός είναι 210 9873467. Το 210 είναι παντού. Το 98 πάει σε όλα τα σπίτια στο Καλαμάκι και το Π. Φάληρο, οπότε το ξέρεις ήδη. Το 73 το θυμάσαι κάπως έτσι: 7+3=10. 10 χρονών είσαι, ή θα γίνεις του χρόνου, ή ήσουν πέρυσι. Το 4 είναι για τις 4 εποχές του χρόνου, ενώ το 67 μπορεί να είναι επειδή η γιαγιά σου μένει στο 67 της οδού Αγ. Γεωργίου.

Παιχνίδια που εξασκούν τη μνήμη

Από όλες τις άλλες τεχνικές που εξασκούν τη μνήμη αυτή που ευχαριστιούνται περισσότερο τα παιδιά είναι η τεχνική των παιχνιδιών. Εμείς σας δίνουμε 4 αφορμές που εσείς μπορείτε να τις κάνετε καθημερινό παιχνίδι με τα παιδιά.

1. Τι λείπει από το δίσκο; Πάρτε ένα δίσκο και τοποθετήστε επάνω του 10 με 20 μικρά αντικείμενα, διαφορετικά μεταξύ τους. Σκεπάστε τον με μια πετσέτα. Μαζέψτε τα παιδιά και κάντε τα «αποκαλυπτήρια», αφήνοντάς τα να παρατηρήσουν τα αντικείμενα του δίσκου για ένα λεπτό. Έπειτα, σκεπάστε πάλι το δίσκο, και πείτε στα παιδιά να γράψουν όσα αντικείμενα θυμούνται. Τα έγραψαν όλα; Υπάρχει κάτι που το θυμήθηκαν όλοι; Κάτι που όλοι το ξέχασαν;

2. Ιστορίες με αντικείμενα Γράψτε μια ιστορία για μια επίσκεψη στο σούπερ μάρκετ, συμπεριλαμβάνοντας πολλά πράγματα που αγοράσατε. Διαβάστε την ιστορία σας στα παιδιά και δείτε μετά πόσα πράγματα από αυτά που αγοράσατε θα θυμηθούνε.

3.Τυφλόμυγα Για να δούμε πώς λειτουργεί η μνήμη του παιδιού σας στο χώρο.Σε ένα δωμάτιο χωρίς αιχμηρά αντικείμενα και επικίνδυνες γωνίες, δένετε τα μάτια του με ένα μαντήλι. Έπειτα, τοποθετείτε κάπου στο πάτωμα, περίπου 3 μέτρα μακριά του, ένα αντικείμενο μετρίου μεγέθους, όπως μια μπάλα ή ένα βιβλίο. Με ένα χρονόμετρο στο χέρι, πείτε του «Τώρα!» και χρονομετρήστε το όσο θα ψάχνει το αντικείμενο. Μην το αφήσετε να απομακρυνθεί πολύ, αλλά μην το βοηθήσετε και υπερβολικά. Όταν τα παιδί βρει το αντικείμενο, σημειώστε το χρόνο που έκανε. Μετά επαναλάβετε το πείραμα. Κατά πόσο μειώθηκε ο χρόνος;

4.Ποιός θυμάται τα ψώνια; Να ‘μαστε πάλι στο σούπερ μάρκετ. Και να πώς παίζεται το παιχνίδι μας: ο πρώτος παίκτης αρχίζει λέγοντας «Πήγα στο σούπερ μάρκετ και αγόρασα…» και γεμίζει το κενό με ένα αντικείμενο. Μπορεί να πει, π.χ., «Πήγα στο σούπερ μάρκετ και αγόρασα μήλα». Ο επόμενος παίκτης πρέπει να επαναλάβει το αντικείμενο του προηγούμενου, προσθέτοντας και ένα δικό του, π.χ. «Πήγα στο σούπερ μάρκετ και αγόρασα μήλα και τσιπς». Έτσι και ο επόμενος, επαναλαμβάνει τη λίστα, προσθέτοντας ένα τρίτο αντικείμενο. Το παιχνίδι συνεχίζεται μέχρι κάποιος να ξεχάσει ένα από τα ψώνια.

Τροφές που βελτιώνουν τη μνήμη

Από τα πράγματα που βελτιώνουν τη μνήμη δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι τροφές. Ας τις έχετε υπόψη σας όταν ετοιμάζετε το καθημερινό φαγητό. Η θειαμίνη, το φολικό οξύ και η βιταμίνη B12 είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία της μνήμης. Βρίσκονται στο ψωμί, τα δημητριακά, τα λαχανικά και τα φρούτα. Ακόμα, ψάξτε τη γλυκόζη στα φαγητά που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες (σιτηρά, φρούτα, λαχανικά, γάλα) και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται στο ελαιόλαδο αλλά και στην πέστροφα, τις σαρδέλες και τις ρέγκες.

Σε ένα πείραμα, 84 μαθητές έμαθαν να αναγνωρίζουν μια σειρά παρόμοιων λέξεων. Αμέσως μετά, τα πήγαν καλά σε ένα σχετικό τεστ. Το ίδιο απόγευμα, δε σκόραραν τόσο καλά. Το άλλο πρωί, όμως, και μετά από έναν καλό ύπνο, η απόδοσή τους ήταν και πάλι όπως πριν. Αυτό συνέβη γιατί, καθώς κοιμόμαστε, ο εγκέφαλός μας κάνει «επανάληψη» σε όσα μάθαμε και αποθηκεύει τις νέες γνώσεις. Αντί, λοιπόν, να διαβάζετε αργά τη νύχτα, κάντε μια μικρή επανάληψη και πέστε για ύπνο. Τα όνειρά σας θα φροντίσουν τα υπόλοιπα…

Το νερό και η μνήμη

Η αφυδάτωση του σώματος έχει άμεσο αντίκτυπο στη μνήμη. Προκαλεί σύγχυση και δυσκολία στη σκέψη. Μια πτώση του 2% μόνο στα υγρά του σώματος μπορεί να «θολώσει» τη βραχυπρόθεσμη μνήμη και να προκαλέσει δυσκολίες στα μαθηματικά και στη συγκέντρωση στην οθόνη του υπολογιστή ή σε μια τυπωμένη σελίδα.

http://kidsfun.gr/

Αθλητισμός και παιδιά

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας συνιστά 1 ώρα ημερήσιας σωματικής δραστηριότητας για όλα τα παιδιά. Η συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες βελτιώνει τη φυσική κατάσταση και προωθεί την κοινωνικότητα των παιδιών. Ωστόσο όταν οι απαιτήσεις και οι προσδοκίες είναι υπερβολικές σε σχέση με την ηλικία, την ανάπτυξη αλλά και την ωριμότητα του παιδιού, τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η άσκηση μετατρέπονται σε μειονεκτήματα.

Μεγάλο ρόλο παίζει και η συμμετοχή ή όχι των γονέων στην αθλητική διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Για να αποφασίσουμε για το είδος και τον χρόνο της δραστηριότητας που θα κάνει το παιδί μας πρέπει να ρωτήσουμε τον παιδίατρο που το παρακολουθεί.

Ελεύθερο παιχνίδι ή οργανωμένο άθλημα;

Σε προηγούμενες δεκαετίες η αθλητική δραστηριότητα ήταν μέρος της καθημερινότητας κάθε παιδιού. Με το παιχνίδι στο δρόμο τα παιδιά γυμνάζονταν, κοινωνικοποιούνταν και διασκέδαζαν χωρίς να συμμετέχουν σε οργανωμένες ομάδες και χωρίς την επίβλεψη ενηλίκων στο παιχνίδι τους. 

Στην εποχή μας το ελεύθερο παιχνίδι αντικαταστάθηκε από τις οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες ενώ συγχρόνως το όριο ηλικίας κατέβηκε: σήμερα υπάρχουν ομάδες ακόμα και για πολύ μικρά παιδιά όπως το babyswimming που ξεκινάει από τον 6ο μήνα ή το ποδόσφαιρο, το χάντμπωλ και το μπάσκετ που ξεκινούν από τον 4ο ή 5ο χρόνο της ζωής.

Τα πλεονεκτήματα της οργανωμένης αθλητικής δραστηριότητας σε σχέση με το ελεύθερο παιχνίδι:

- υπάρχει επαγγελματίας προπονητής που επιβλέπει το παιχνίδι των παιδιών και τους διδάσκει τους κανόνες και τις τεχνικές.

- Οι κανόνες του παιχνιδιού είναι ιδιαίτερα σημαντικοί στις μικρές ηλικίες γιατί τα παιδιά μαθαίνουν να τους σέβονται, το επίπεδο του παιχνιδιού ανεβαίνει και μειώνονται οι κίνδυνοι τραυματισμού από αντικανονικό παιχνίδι και τώρα αλλά και στο μέλλον

- Το παιχνίδι είναι προσαρμοσμένο στα μέτρα των παιδιών. Το γήπεδο είναι μικρότερο, ο αγώνας διαρκεί λιγότερο, οι μπάλες είναι πιο ελαφριές, οι μικροί αθλητές που συμμετέχουν σε μια ομάδα έχουν την ανάλογη διάπλαση, ενώ οι προπονήσεις διακόπτονται αν πχ κάνει υπερβολική ζέστη.

- ο εξοπλισμός είναι ελεγμένος και κατάλληλος για την ηλικία τους

- υπάρχουν κανόνες υγιεινής και ασφάλειας που τηρούνται συνήθως αυστηρά σε γήπεδα και κολυμβητήρια

Η αθλητική δραστηριότητα κάνει καλό στην υγεία των παιδιών γιατί:

- μειώνει τα ποσοστά εμφάνισης καρδιοπάθειας, διαβήτη και παχυσαρκίας στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή

-ενθαρρύνει τα παιδιά να ακολουθήσουν πιο υγιεινό τρόπο ζωής στην ενήλικη ζωή τους

-αντισταθμίζει την μειωμένη δραστηριότητα των παιδιών που περνούν πολλές ώρες κλεισμένα στο σχολείο και στο σπίτι

-προωθεί το ομαδικό πνεύμα και τις κοινωνικές σχέσεις του παιδιού

-μαθαίνει στο παιδί να βάζει και ομαδικούς στόχους

- βοηθάει να αναπτυχθεί η στρατηγική σκέψη

-προσφέρει διασκέδαση και εκτόνωση σε ασφαλές περιβάλλον

Μπορεί η άσκηση να κάνει κακό στην ανάπτυξη του παιδιού;

Η ενόργανη γυμναστική και οι καταδύσεις έχουν ενοχοποιηθεί στο παρελθόν για το χαμηλό ανάστημα των αθλητών, το μπαλέτο για την καθυστέρηση της εμμηνόρροιας στα κορίτσια ή την υπερβολικά αδύνατη σιλουέτα. Δεν είναι ωστόσο επιστημονικά αποδεδειγμένο αν αυτό ήταν το αποτέλεσμα της εντατικής άσκησης ή αν οφειλόταν περισσότερο στις διατροφικές επιλογές του προπονητή ή του στρες που άσκησαν οι γονείς στο παιδί ή και το αντίστροφα: μια φυσική ιδιαιτερότητα εξαιτίας της οποίας προτιμήθηκε το συγκεκριμένο άθλημα.

Πόση ώρα μπορεί να γυμνάζεται το παιδί με ασφάλεια;

- τα μικρά παιδιά δεν έχουν την ικανότητα να μένουν συγκεντρωμένα για πολλή ώρα. 

- Η άσκηση που θα επιλέξουμε πρέπει να είναι σύντομη και να δίνει έμφαση στο παιχνίδι, τον πειραματισμό και την ανακάλυψη των νέων κινήσεων που μπορούμε να κάνουμε με το σώμα.

- Ιδανικό πρόγραμμα για ένα παιδί

- 15-20 λεπτά οργανωμένο παιχνίδι + 30 λεπτά ελεύθερο παιχνίδι

- Το οργανωμένο παιχνίδι καλό είναι να διδάσκεται σε χώρους όπου η προσοχή των παιδιών δεν περισπάται από εξωτερικά ερεθίσματα

- Το «ζωντανό παράδειγμα» με επίδειξη κινήσεων είναι πιο αποτελεσματικό από το να τους αραδιάζεις κανόνες

- Τα μικρά παιδιά ενθαρρύνονται όταν υπάρχει: ποικιλία, διασκέδαση, γέλιο, επιτυχία, ομαδικότητα, προπονητής που εμπνέει

- Τα μικρά παιδιά αποθαρρύνονται όταν: νιώσουν ντροπή, αποτυχία, ανταγωνισμό και αν βαρεθούν ή τραυματιστούν.

Όταν είναι πολύ νωρίς

Αν το παιδί δεν είναι έτοιμο να πάρει μέρος σε αθλητικές δραστηριότητες γιατί δεν έχει φτάσει την φυσική ή διανοητική ανάπτυξη που απαιτεί το συγκεκριμένο άθλημα θα νιώσει μειονεκτικά και θα του προκληθούν αισθήματα άγχους, αποτυχίας και σύγχυσης.

Παρά την καλή διάθεση που μπορεί να έχει ο προπονητής ένα παιδί μπορεί απλώς να μην κατανοεί τους κανόνες που του περιγράφει.

Οι βασικές δεξιότητες όπως το παιχνίδι με τη μπάλα, το σουτ ή η απόκρουση δεν αναπτύσσονται νωρίτερα επειδή τις ξεκινάμε σε πιο μικρή ηλικία. Αντιθέτως επειδή ζητάμε από τα παιδιά να κάνουν κάτι για το οποίο δεν είναι ακόμα έτοιμα, υπονομεύουμε και την μελλοντική τους ενασχόληση με το άθλημα.

Όταν ο μπαμπάς ή η μαμά περιμένουν πολλά από σένα

Στις οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες όπως είναι οι ομάδες, η παρουσία των γονέων στην προπόνηση δεν είναι επιθυμητή από τους προπονητές και μπορεί να κάνει κακό στους μικρούς παίκτες.

Οι μπαμπάδες ή οι μαμάδες που βρίσκονται στο γήπεδο και ενθαρρύνουν τα παιδιά τους με κραυγές «πιάσε τη μπάλα» «βάλε γκολ» δημιουργούν άγχος στο παιδί που προσπαθεί να ανταποκριθεί στις προσδοκίες τους.

Επίσης η σύγκριση του παιδιού με φτασμένους παίκτες των μεγάλων ομάδων έστω και για αστείο ή η υποχρεωτική συμμετοχή του σε τουρνουά και διοργανώσεις φορτώνουν το μικρό με τρομερή ευθύνη και του στερούν τη χαρά της ανέμελης διασκέδασης.

Με την άδεια του γιατρού

Ο παιδίατρος μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να αποφασίσουν αν το παιδί είναι έτοιμο να πάρει μέρος σε αθλητικές δραστηριότητες αξιολογώντας τις δυνατότητές του σύμφωνα με την ανάπτυξή του και να τους κατευθύνει ανάλογα στην κατάλληλη δραστηριότητα.

http://www.babyspace.gr/

Ψείρες σε παιδιά

Τι είναι η ψείρα της κεφαλής; Μορφολογία.

Το ενήλικο θηλυκό είναι ένα γκρι-άσπρο έντομο μήκους 3-4 χιλιοστών. Το αρσενικό είναι ελαφρά μικρότερο. Οι δαγκάνες στα πόδια τους είναι προσαρμοσμένες έτσι ώστε να προσκολλώνται στις τρίχες.

Τον άνθρωπο προσβάλλουν 2 είδη ψείρας: Η φθείρα του ανθρώπου (που διακρίνεται σε φθείρα του τριχωτού και τη φθείρα του σώματος) και η φθείρα του εφηβαίου  Μεγαλύτερη λίγο σε μέγεθος είναι η φθείρα του σώματος. Οι φθείρες έχουν 3 ζευγάρια πόδια και το άνοιγμα των δαγκανών τους ταιριάζει σε συγκεκριμένο είδος τρίχας. Έτσι, η φθείρα του εφηβαίου βρίσκεται και στις μασχάλες και βλέφαρα (ΦΩΤΟ 2) γιατί το άνοιγμα της δαγκάνας της ταιριάζει με τη διάμετρο των τριχών αυτών. Η φθείρα του τριχωτού έχει διάμετρο δαγκάνας που ταιριάζει μόνο με τη διάμετρο της τρίχας του κεφαλιού και έτσι δεν μεταφέρεται σε άλλη περιοχή του σώματος.

Πως ζουν οι ψείρες; Πως πολλαπλασιάζονται;

Κατά τη διάρκεια της ζωής του, που είναι περίπου 40 ημέρες, το θηλυκό γεννά 300 περίπου αυγά με συχνότητα 7-10 ημερησίως. Τα αυγά προσκολλώνται στις τρίχες με ένα συγκολλητικό υλικό από χιτίνη που εκκρίνεται από επιπρόσθετους βοηθητικούς αδένες του θηλυκού. Η κατάλληλη θερμοκρασία για την εκκόλαψη δεν είναι μικρότερη από 31°C, γι αυτό και τα αυγά προσκολλώνται στις τρίχες κοντά στο δέρμα (γι αυτό και το κούρεμα με την «ψιλή», απομακρύνει τις ψείρες και τις κόνιδες, όχι όμως και τα αυγά). Τα αυγά είναι ωοειδή και καλύπτονται από ένα τοίχωμα. Όταν εκκολαφτεί ή νύμφη και βγει από το αυγό, το άδειο κέλυφος που λέγεται κόνιδα είναι άσπρη στο χρώμα, και φαίνεται πιο εύκολα από τα αυγά που έχουν το χρώμα του δέρματος και βρίσκονται σε επαφή με το δέρμα. Οι κόνιδες αναγνωρίζονται εύκολα και εμφανίζονται με μεγαλύτερη πυκνότητα στην βρεγματική και στην ινιακή χώρα του τριχωτού. Πολλές φορές όμως μπορούμε να τις μπερδέψουμε με πιτυρίδα ή κατάλοιπα διαφόρων λακ κλπ.

Στη διάρκεια της ζωής της η ψείρα τρέφεται με ανθρώπινο αίμα. Αν η θερμοκρασία στο περιβάλλον ανέβει (πχ. όταν το άτομο έχει πυρετό) ή κατέβει (πχ θάνατος), τότε η ψείρα θα φύγει προς αναζήτηση νέου ξενιστή. Γι αυτό και συχνά συνιστούμε τη συχνή χρήση θερμού αέρα με το πιστολάκι κατά το στέγνωμα των μαλλιών μετά το λούσιμο.

Τα αυγά επωάζονται επί 8 περίπου ημέρες και η φθείρα είναι ώριμη σε 15-20 μέρες περίπου. Γενικά, ένα μολυσμένο άτομο, έχει λιγότερες από 12 ζωντανές ψείρες στο τριχωτό ανά πάσα στιγμή, αλλά μπορεί να έχει εκατοντάδες βιώσιμα, εκκολαπτόμενα και νεκρά αυγά. Με μεγάλη μεγέθυνση, μπορούμε να δούμε τις νύμφες που μεγαλώνουν μέσα σε ημιδιαφανή αυγά.

Η φθείρα του σώματος είναι παρόμοια σχεδόν σε εμφάνιση και ανάπτυξη με την φθείρα του τριχωτού της κεφαλής. Το φυσικό της περιβάλλον είναι τα ρούχα του ανθρώπου – ξενιστή (κυρίως στις ραφές όπου και εναποθέτουν τα αυγά τους), και επισκέπτεται το δέρμα μόνο για να τραφεί. Οι ψείρες της κεφαλής τρέφονται από το ανθρώπινο αίμα μία ή παραπάνω φορές την ημέρα. Μακριά από το δέρμα και το αίμα του ανθρώπου, δεν μπορούν να επιζήσουν για διάστημα μεγαλύτερο το 24ώρου. Τα αυγά της προσκολλώνται στις ίνες των ρούχων, με προτίμηση στα ρούχα που έρχονται σε επαφή με το δέρμα. Εμφανίζεται σε καταστάσεις όπου η υγιεινή είναι πλημμελής. Με το βράσιμο των ρούχων και το σιδέρωμα καταστρέφεται μαζί με τα αυγά.

Η φθείρα του εφηβαίου (Pthirus pubis), έχει ένα μικρό σαν καβούρι σώμα, που εύκολα ξεχωρίζει από τη φθείρα του σώματος και του τριχωτού. Μπορεί να βρεθεί και αλλού στο σώμα εκτός από το εφήβαιο (πχ. βλέφαρα). Δεν μεταδίδονται μόνο με σεξουαλική επαφή, αλλά και με τα σεντόνια.

Οι φθείρες του φλοιού των δένδρων και των βιβλίων είναι έντομα που δεν έχουν σχέση με τη φθείρα του ανθρώπου. Βρίσκονται συνήθως σε οργανικά υλικά όπως σε πεσμένα φύλλα, κάτω από τον φλοιό των δένδρων ή ακόμα και μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου. Η παρουσία τους στο ανθρώπινο σώμα είναι εν μέρει τυχαία : δεν παρασιτούν στο ανθρώπινο σώμα.

 

Ψείρα στις βλεφαρίδες

Πως μεταδίδονται οι ψείρες;

Οι ψείρες είναι πιο συχνές στα παιδιά απ’ ότι στους ενήλικες, και οι θήλεις όλων των ηλικιών προσβάλλονται συχνότερα από τους άρρενες. Δεν φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση μεταξύ του μήκους της τρίχας και της συχνότητας της μόλυνσης, αντίθετα μάλιστα υποστηρίζουν ορισμένοι ότι το μακρύ μαλλί, εμποδίζει τη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η μεγάλη πλειοψηφία των μολύνσεων γίνεται με άμεση επαφή των κεφαλιών. Η μεταδοτικότητα είχε επίσης, παλιότερα ιδίως, σχέση με τη φτώχεια, την αμάθεια, τη φτωχή υγιεινή και τον υπερπληθυσμό. Σήμερα οι ψείρες προσβάλλουν όλες τις τάξεις, και ο υπερπληθυσμός είναι ίσως ο πιο σημαντικός παράγοντας. Αντίθετα με τον ξεκάθαρο ρόλο της άμεσης επαφής, υπάρχουν συγκρουόμενες απόψεις για το πόσο μπορούν να μεταδοθούν οι ψείρες από εστίες μόλυνσης, όπως καπέλα, χτένες, βούρτσες Άλλα πιθανά μέσα μετάδοσης της λοίμωξης είναι πετσέτες, κλινοσκεπάσματα, ρούχα, κορδέλες κεφαλής, φουλάρια, πουλόβερ. Οι φθείρες γενικώς, δεν κάνουν διάκριση στις κοινωνικές τάξεις, μπορούν να προσβάλλουν οποιονδήποτε. Ένα κορίτσι που δανείζεται μια χτένα από μια συμμαθήτριά της, κάποιος που δοκιμάζει ένα καπέλο σε ένα κατάστημα, παιδιά που μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι, ένας ταξιδιώτης που ακουμπά το κεφάλι του στο μαξιλάρι του καθίσματος ενός μεταφορικού μέσου, μπορούν να μολυνθούν.

Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;

Υπάρχει, παρ΄ όλο που προσωπική αίσθηση του γράφοντος είναι ότι οι φθείρες έχουν αρχίσει να αναπτύσσουν αντοχή στα διάφορα φάρμακα, λόγω της αλόγιστης χρήσης διαφόρων παρασκευασμάτων που με ευκολία χορηγούν (ακόμα και ...προληπτικά!) διάφοροι μη έχοντες σχέση με το αντικείμενο (γείτονες, δάσκαλοι ακόμα και μη εχοντες ιδιαίτερη εκπαίδευση πάνω στο αντικείμενο επιστήμονες όπως φαρμακοποιοί, παθολόγοι, παιδίατροι). Γι αυτό το λόγο καλό θα ήταν να επισκέπτεται κάποιος αμέσως τον δερματολόγο, ο οποίος είναι και ο μόνος ειδικός να του χορηγήσει το κατάλληλο φάρμακο και να του δώσει ειδικές οδηγίες.

ΠΡΟΣΟΧΗ : Θεραπεία θα πρέπει να γίνεται μόνο αν βρεθεί ενεργός πάθηση (δηλ. ζωντανές ψείρες ή εκκολαπτόμενα αυγά). Ιδιαίτερα για τις τρίχες του κεφαλιού, ακολουθείται ο κανόνας: Αυγά που βρίσκονται κολλημένα στη τρίχα και σε απόσταση πάνω από 1,5 εκατοστό, έχουν ήδη εκκολαφθεί και δεν σημαίνουν ενεργή μόλυνση.

Τα πιο πολλά φαρμακευτικά υγρά (malathion, carbaryl) πρέπει να παραμένουν 12 ώρες στο τριχωτό πριν γίνει το λούσιμο και επειδή τα φάρμακα αυτά καταστρέφονται από τη ζέστη, ο ζεστός αέρας με πιστολάκι απαγορεύεται. Η θεραπεία θα πρέπει να επαναλαμβάνεται μετά από 7-12 ημέρες. Αποτελεσματικά είναι επίσης τα αντιφθειρικά τύπου πυρεθρινών που είναι φυσικά εντομοκτόνα που βγαίνουν από τα χρυσάνθεμα. Το συνθετικό επίσης permethrin έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως στη θεραπεία. Αντιφθειρική δράση έχει και το αντιβιοτικό cotrimoxazole που όταν βρεθεί στο στομάχι της φθείρας, σκοτώνει απαραίτητα για τη ζωή της φθείρας «συμβιωτικά» βακτήρια. Τα βακτήρια αυτά είναι ουσιώδη για τη σύνθεση των βιταμινών Β που είναι απαραίτητες για την επιβίωση της φθείρας.

Οι κόνιδες απομακρύνονται με συχνό λούσιμο, με ειδικές χτένες ή απλές χτένες με βαμβάκι βουτηγμένο στο ξύδι. Θεωρείται ότι είναι πιο σημαντική εργασία από τη θεραπεία, και απαιτεί πολλή ...υπομονή : Μπορεί να χρειαστούν πολλές ώρες κάθε βράδυ για να καθαρίσουν καλά οι τρίχες.

Νεώτερα δεδομένα - Tips

• Στα φάρμακα που περιέχουν Permethrin, οι ψείρες αναπτύσσουν μεγάλη αντοχή και ήδη, είναι σχεδόν άχρηστα στη Μ. Βρεττανία.
• Στη μετάδοση της μόλυνσης "συνεισφέρουν" και ασυμπτωματικοί φορείς (συχνά παιδιά μικρότερα των 4 ετών και ενήλικες με ανοσία).
• Σκευάσματα που περιέχουν Carbaryl είναι σχεδόν 100% αποτελεσματικά, αλλά πρέπει να είναι τελευταία επιλογή, αφού αποτύχουν πρώτα τα άλλα. Πάντως το carbaryl έχει ενοχοποιηθεί για καρκινογένεση.
• Δεν υπάρχει κίνδυνος νευροτοξικότητας , καθώς τα φάρμακα δεν συνδέονται με τους νευροϋποδοχείς. Δεν έχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα νευρολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΙΔΙΟY & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

1. Βγάλτε όλα τα ρούχα.

2. Απλώστε το φάρμακο σύμφωνα με τις οδηγίες του δερματολόγου σας. Εαν τα μαλλιά είναι πολύ μακριά, μπορεί να χρειαστεί και δεύτερο μπουκάλι.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Μη χρησιμοποιείτε μαλακτικές κρέμες ή σαμπουάν με conditioner πριν τη χρήση του φαρμάκου. Μη λούζετε ξανά τα μαλλιά μέχρι και 2 μέρες μετά τη θεραπεία.

3. Βάλτε καθαρά ρούχα μετά την εφαρμογή.

4. Εαν 8-12 ώρες μετά τη θεραπεία βρείτε ακόμα ζωντανές ψείρες, αλλά κινούνται λιγότερο γρήγορα από πριν, μη ξανακάνετε θεραπεία. Καθαρίστε καλά με το χτενάκι τις νεκρές ψείρες.

5. Εαν 8-12 μετά τη θεραπεία δεν βρίσκονται νεκρές ψείρες και οι ψείρες φαίνονται το ίδιο "ζωηρές" όπως και πριν, τότε το φάρμακο μάλλον δεν δούλεψε. Ζητείστε από το δερματολόγο σας ένα άλλο και κεπαναλάβατε τις οδηγίες.

6. Οι χτένες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την απομάκρυνση των αυγών που είναι κολλημένα στις τρίχες. Η διαδιακασία θα πρέπει να επαναλαμβάνεται καθημερινά ή έστω κάθε 2 ημέρες.

7. Επαναλάβατε τη θεραπεία άλλη μια φορά μετά από 7-10 ημέρες.

8. Βάλτε στο πλυντήριο όλα τα ρούχα που πλένονται καθώς και τα σεντόνια που το προσβεβλημένο άτομο χρησιμοποίησε τις 2 προηγούμενες μέρες πριν τη θεραπεία. Χρησιμοποιείστε το "καυτό" πρόγραμμα (>60 C). Στεγνώστε τα στο ζεστό πρόγραμμα για τουλάχιστον 20 λεπτά..

9. Για ρούχα που δεν μπορούν να πλυθούν: Στεγνό καθάρισμα για παλτά, καπέλα κλπ) ή κλείστε όλα τα ρούχα, μαξιλάρια κλπ σε μια πλαστική σακούλα για 2 εβδομάδες.

10. Απολυμάνετε τις χτένες, βούρτσες κλπ για μια ώρα σε οινόπνευμα ή πλύντε τις με ζεστό νερό (60 C) και σαπούνι.

11. Καθαρίστε με την ηλεκτρική σκούπα το πάτωμα και τα έπιπλα. ΜΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ ΚΟΙΝΑ ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΑ. Δεν σκοτώνουν τις ψείρες και είναι επικίνδυνα εαν εισπνευσθούν.

12. Μη κάνετε όλοι θεραπεία "προληπτική" στην οικογένεια. Δεν είναι απαραίτητο. Αν εμφανίσει και κάποιος άλλος , επαναλάβατε την ίδια θεραπεία και γι αυτόν.

13. Τυχόν ζώα στο σπίτι δεν χρειάζεται να κάνουν θεραπεία.

14. Προσοχή: Μη κάνετε θεραπεία σε παιδιά < 2 ετών. Απομακρύνετε ψείρες και αυγά με το χέρι.

15. Μη κάνετε θεραπεία στο προσβεβλημένο άτομο περισσότερες από 3 φορές με το ίδιο φάρμακο. Εαν δεν φαίνεται να έχει αποτέλεσμα, πείτε το στον δερματολόγο σας.

16. Μην αναμιγνύετε διάφορα φάρμακα.

17. Προσοχή κατά τη διάγνωση: Εαν δεν βρεθούν ζωντανές ψείρες και βρείτε αυγά κολλημένα στις τρίχες σε απόσταση μεγαλύτερη από 0,6 - 1 εκατοστό από το δέρμα του τριχωτού, τότε πρόκειται πιθανώς για μια παλιά μόλυνση. Περιοριστείτε σε απομάκρυνση με τις εδικές χτένες.

http://www.paidiatros.gr/index.php?cid=9&id=568&st=2

Εκκριτική ωτίτιδα

Γράφει ο Χαρίλαος Γκανάς, Ωτορινολαρυγγολόγος

Η εκκριτική ωτίτιδα είναι πολύ συχνή νόσος και μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, είναι δε ιάσιμη εφόσον αντιμετωπιστεί σωστά. Χαρακτηρίζεται από παρουσία υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός και από πολλούς συγγραφείς αναφέρεται  ως μη πυώδης μέση ωτίτιδα, μέση ωτίτιδα με υγρό ή  κολλώδες ους (glue ear). Το υγρό στην εκκριτική ωτίτιδα είναι πρακτικά στείρο, αν και καλλιέργειες είναι θετικές για παρουσία μικροοργανισμών σε ποσοστό 40%. Η νόσος παρουσιάζεται σε παιδιά σε  ποσοστό 70 έως 80%, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και σε οποιαδήποτε ηλικία. Απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξή της είναι ο φτωχός αερισμός της κοιλότητας του μέσου ωτός μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας.

Σε φυσιολογικές συνθήκες το κυλινδρικό κροσσωτό επιθήλιο της ευσταχιανής σάλπιγγας απομακρύνει τυχόν εκκρίσεις της τυμπανικής κοιλότητας προς το ρινοφάρρυγα. Συγχρόνως, τριχοειδή αγγεία του βλεννογόνου του κοίλου του τυμπάνου απορροφούν οξυγόνο και σε μικρότερο βαθμό άζωτο, με αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας μικρής διαφοράς πίεσης στις δύο πλευρές του τυμπανικού υμένα και την έκκριση υγρού από αποκρινείς αδένες του βλεννογόνου. Όμως, η διάνοιξη της ευσταχιανής σάλπιγγας με την κατάποση επιτρέπει τον αερισμό του μέσου ωτός και την αποκατάσταση της ισορροπίας των πιέσεων κι αυτό φυσιολογικά γίνεται τρεις με τέσσερις φορές το λεπτό.

Συχνότερες αιτίες που προκαλούν δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι:

-Ανώμαλη ή ατελής ανάπτυξη της ευσταχιανής σάλπιγγας.

-Απόφραξη από υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων, κύστη ή όγκο ρινοφάρυγγα, πολύποδες ρινός.

-Ιογενείς λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού.

-Αλλεργία.

-Υπερωιοσχιστία.

-Ακτινοθεραπεία 

-Αυξομειώσεις της ατμοσφαιρικής πίεσης (π.χ. αεροπορικά ταξίδια, καταδύσεις).

Το αίσθημα πληρότητας- βαρηκοΐας είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα στην εκκριτική ωτίτιδα. Η βαρηκοΐα αγωγής μπορεί να φτάσει και τα 35-40 db HL και  να συνοδεύεται από εμβοές διαφορετικής συχνότητας και έντασης, ωταλγία, μερικές φορές και από ίλιγγο, λόγω πίεσης του υγρού στην ωοειδή ή στρογγυλή θυρίδα. Ωτοσκοπικά, χαρακτηριστική είναι η θολερότητα του τυμπανικού υμένα με μικρή εισολκή της λαβής της σφύρας, ενώ αρκετές φορές μπορούν να παρατηρηθούν φυσαλλίδες αέρα ή υδραερικό επίπεδο. Ο εργαστηριακός έλεγχος (τυμπανόγραμμα) παρουσιάζει παθολογική εικόνα επίπεδης γραμμής (τύπος Β) και οφείλεται στην ανελαστικότητα της κοιλότητας του μέσου ωτός, λόγω  της παρουσία  υγρού.

Εάν εκλείψει η αιτία που προκαλεί την εκκριτική ωτίτιδα, η νόσος ιάται  σε διάστημα 10-20 ημερών σε ποσοστό 90%.

  

Η αντιμετώπιση της νόσου είναι φαρμακευτική  και χειρουργική, ανάλογα με  την αιτία που την προκαλεί και τη χρονική διάρκεια της νόσου. Παρουσία υγρού στην κοιλότητα του μέσου ωτός για χρονικό διάστημα άνω των δύο μηνών αποτελεί ένδειξη για παρακέντηση του τυμπενικού υμένα (μυριγγοτομή) και αναρρόφηση του υγρού, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία συμφύσεων ανάμεσα στα οστάρια και στα τοιχώματα του μέσου ωτός, καθώς και η μετάπλαση του πλακώδους επιθηλίου σε εκκριτικό.

Το χρονικό διάστημα των δύο μηνών είναι συνάρτηση διαφόρων παραγόντων. Εάν ο ασθενής είναι ενήλικας και η εκκριτική ωτίτιδα μονόπλευρη με σημεία βελτίωσης, η παρακέντηση του τυμπάνου μπορεί να καθυστερήσει ή να αποφευχθεί. Εάν όμως ο ασθενής είναι παιδί σε σχολική ηλικία, με μαθησιακές δυσκολίες και αμφοτερόπλευρη νόσο, είναι προτιμότερο να αντιμετωπιστεί νωρίτερα χειρουργικά.

Η μυριγγοτομή μπορεί να συνοδεύεται ή όχι από την τοποθέτηση σωληνίσκων αερισμού. Είναι σωλινίσκοι μικρών διαστάσεων που τοποθετούνται εύκολα, αποβάλλονται σιγά-σιγά από τον οργανισμό και σκοπός τους είναι να κρατούν ανοιχτή την παρακέντηση και να επιτρέπουν τον αερισμό του μέσου ωτός για χρονικό διάστημα μερικών μηνών. 

Η χειρουργική αντιμετώπιση αποσκοπεί και στην άρση της αιτίας που προκαλεί την εκκριτική ωτίτιδα. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται ο ακτινολογικός έλεγχος για παρουσία υπερτροφικών αδενοειδών εκβλαστήσεων σε παιδιά, όπως επίσης και η ενδοσκόπηση του ρινοφάρυγγα και ο απεικονιστικός έλεγχος (CT ή MRI ρινοφάρυγγα), όπου αυτό θεωρείται σκόπιμο.

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση συνίσταται στη χορήγηση αντιισταμινικών, αποσυμφορητικών σπρέυ, ενώ χρήσιμη είναι και η χορήγηση κορτιζόνης σε σπρέυ ή per os. Η αντιβιοτική αγωγή έχει αποδειχθεί  ότι συμβάλλει σε μεγάλο ποσοστό στην ίαση της νόσου. Εξίσου σημαντική είναι και η αλλεργική διερεύνηση του ασθενούς και η αντιμετώπισή της, εάν ο ασθενής είναι θετικός  στα διάφορα αλλεργικά tests.

http://www.hygeia.gr/page.aspx?p_id=343

Πρωτοχρονιάτικα έθιμα στην Ελλάδα

Οι ημέρες των εορτών είναι ημέρες αφιερωμένες στα ήθη, τα έθιμα και στις πατροπαράδοτες παραδόσεις. Άλλωστε, τα ήθη και τα έθιμα του κάθε τόπου «χρωματίζουν» τις γιορτινές αυτές ημέρες και αποτελούν μία όαση χαράς για μικρούς και μεγάλους.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει μάλιστα η παρουσίαση εθίμων των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς από διάφορες περιοχές της χώρας μας.

Βασιλόπιτα

βασιλόπιτα, το κόψιμο της πίτας

Μία παράδοση της Κωνσταντινούπολης λέει τα εξής: Όταν ο άγιος Βασίλειος ήταν Επίσκοπος στην Καισαρεία, ο Έπαρχος της Καππαδοκίας πήγε με σκληρές διαθέσεις να εισπράξει φόρους. Οι κάτοικοι φοβισμένοι ζήτησαν την προστασία του ποιμενάρχη τους. «Σας ζητάω αμέσως, τους είπε εκείνος, να μου φέρει ο καθένας ό,τι πολύτιμο αντικείμενο έχει». Μάζεψαν πολλά δώρα και βγήκαν μαζί με το Δεσπότη τους οι κάτοικοι της Καισαρείας να προϋπαντήσουν τον Έπαρχο. Ήταν όμως τέτοια η εμφάνιση και η πειθώ του Μεγάλου Βασιλείου, που ο Έπαρχος καταπραύνθηκε χωρίς να θελήσει να πάρει τα δώρα. Γύρισαν πίσω χαρούμενοι κι ο άγιος Βασίλειος πήρε να τους ξαναδώσει τα πολύτιμα αντικείμενα τους. Ο χωρισμός όμως ήταν δύσκολος γιατί είχαν προσφέρει πολλά όμοια αντικείμενα, δηλαδή δαχτυλίδια, νομίσματα κ.λ.π. Ο Βασίλειος τότε σκέφθηκε ένα θαυματουργό τρόπο: Διέταξε να κατασκευασθούν το απόγευμα του Σαββάτου μικρές πίτες και μέσα σε καθεμιά τοποθέτησε από ένα αντικείμενο. Την επόμενη μέρα έδωσε από μία σε κάθε Χριστιανό. Και τότε έγινε το θαύμα! Μέσα στην πίτα του βρήκε ο καθένας ό,τι είχε προσφέρει! Από τότε, λέει η παράδοση, κάθε χρόνο, στη γιορτή του αγίου Βασιλείου, κάνουμε κι εμείς πίτες και βάζουμε μέσα νομίσματα.

Η Βασιλόπιτα αποτελεί το κατεξοχήν Πρωτοχρονιάτικο έθιμο μας. Είναι ένα έθιμο που το συναντάμε σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο με αρκετές βέβαια παραλλαγές που έχουν να κάνουν κυρίως με τη σύστασή της.

Έτσι σε κάποια μέρη είναι κέικ ή τσουρέκι, σε άλλα αλμυρή ή γλυκιά πίτα με φύλλα ενώ σε κάποια άλλα είναι ψωμί σαν το Χριστόψωμο. Κοινό στοιχείο πάντως της διακόσμησης είναι ένας σταυρός και η αναγραφή του έτους. Σε όλες πάντως τις περιπτώσεις η Βασιλόπιτα είναι στρογγυλή και μέσα της κρύβει ένα φλουρί.

Η βασιλόπιτα είναι συνδυασμός του «εορταστικού άρτου» και του «μελιπήκτου» των αρχαίων προσφορών, τόσο προς τους θεούς όσο και προς τους νεκρούς ή τους κακούς δαίμονες για την εξασφάλιση της υγείας, της καλής τύχης και της ευλογίας του Αγίου Βασιλείου.

Στην πλειοψηφία τους οι Έλληνες κόβουν τη βασιλόπιτα αμέσως μετά την αλλαγή του χρόνου. Σε μερικές όμως, περιοχές της Ελλάδας η Βασιλόπιτα κόβεται στο μεσημεριανό τραπέζι, ανήμερα του Αγίου Βασιλείου την 1η Ιανουαρίου. Όποτε πάντως και αν κοπεί, ακολουθείται το ίδιο εθιμοτυπικό: Ο νοικοκύρης την σταυρώνει τρεις φορές με ένα μαχαίρι και μετά αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας, το τρίτο του Αγίου Βασιλείου, το τέταρτο του σπιτιού και ακολουθούν τα κομμάτια των μελών της οικογένειας με σειρά ηλικίας.

Συνταγή για Βασιλόπιτα

βασιλόπιταΥλικά:

1 φλιτζάνι τσαγιού γάλα φρέσκο

2 κουταλάκια γλυκού μαγιά

4 αυγά

1 φλιτζάνι βούτυρο γάλακτος

1 ½ φλιτζάνι ζάχαρη

1 φακελάκι μαχλέπι κοπανισμένο

Ξύσμα ενός λεμονιού

1 κουταλάκι γλυκού κοφτό αλάτι

1 κιλό αλεύρι

Λίγα αμύγδαλα

Εκτέλεση :

1. Σε μια μεγάλη λεκάνη βάζουμε μισό φλιτζάνι γάλα χλιαρό και μέσα διαλύουμε τη μαγιά. Προσθέτουμε μισό φλιτζάνι αλεύρι, και το ανακατεύουμε για να γίνει μείγμα.

Το σκεπάζουμε με μια πετσέτα και τ΄ αφήνουμε σε ζεστό μέρος για να φουσκώσει

( 1 ώρα περίπου ).

2. ΄Οταν φουσκώσει, χτυπάμε στο μίξερ τη ζάχαρη με τους κροκούς.

Ρίχνουμε το υπόλοιπο γάλα, τ΄ ασπράδια μαρέγκα, το βούτυρο λιωμένο, το μαχλέπι, και το ξύσμα λεμονιού.

Ζυμώνουμε ρίχνοντας λίγο λίγο το αλεύρι, ώστε η ζύμη να μη γίνει πολύ σφιχτή.

Την πλάθουμε σε μπάλες και τη βάζουμε μέσα σε μια λεκάνη.

Τη σκεπάζουμε πάλι με πετσέτα και την αφήνουμε σε ζεστό μέρος για 3 ώρες περίπου, ώστε να γίνει διπλάσια σε όγκο.

3. Ζυμώνουμε τη ζύμη για 5 λεπτά και την τοποθετούμε σε βουτυρωμένο λαδόχαρτο μέσα σε ταψί στρογγυλό μεγάλο ή σε δύο μικρά.

Τ΄ αφήνουμε σε χλιαρό μέρος 2 ώρες περίπου, σκεπασμένα ώστε να διπλασιαστούν σε όγκο.

4. Πριν τα βάλουμε στο φούρνο, χτυπάμε 1 κρόκο αυγού και 1 κουταλάκι νερό και τ΄ αλείφουμε ελαφρά με πινέλο.

Από πάνω με ασπρισμένα αμύγδαλα μπορούμε να σχηματίσουμε τη νέα χρονολογία.

Η Καλή Χέρα

Συνηθίζεται να δίνεται ένα χρηματικό ποσό σαν δώρο σε παιδιά’ κυρίως πρόκειται για τα εγγόνια ή τα ανίψια που θα επισκεφτούν κάποιο σπίτι την Πρωτοχρονιά.

Μερικές δεκαετίες παλιότερα, η «καλή χέρα» ήταν το μόνο δώρο που έπαιρναν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και σε πολλές περιπτώσεις ήταν απλά ένα κέρασμα μιας κι ούτε χρήματα υπήρχαν πολλά, αλλά ούτε μαγαζιά με παιγνίδια

Οι κολόνιες

Στην Κεφαλονιά, αλλά και στα άλλα νησιά των Επτανήσων, το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, οι κάτοικοι γεμάτοι χαρά για τον ερχομό του νέου χρόνου, κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνιες και ραίνουν ο ένας τον άλλον τραγουδώντας:

“Ήρθαμε με ρόδα και με ανθούς να σας ειπούμε χρόνους πολλούς”. Η τελευταία ευχή του χρόνου που ανταλλάσσουν είναι: “Καλή Αποκοπή”, δηλαδή με το καλό να αποχωριστούμε τον παλιό χρόνο.

Άγιος Βασίλης

Η “γενεαλογική” προέλευση του δυτικού Σάντα – Κλάους είναι ο Άγιος Νικόλαος, ο Επίσκοπος Μύρωνος – Λυκίας του 4ου μ.Χ. αιώνα, ονομαστός για την αρετή και την φιλανθρωπία του και φύλακας άγγελος των παιδιών και των ναυτικών.

Οι παλιοί Αθηναίοι περίμεναν τον ‘Aγιο Βασίλη από το βράδυ της παραμονής με ολάνοιχτες τις πόρτες των σπιτιών τους και έστρωναν ένα μεγάλο τραπέζι και το φόρτωναν με τα πιο εκλεκτά γλυκίσματα και φαγητά για να τον φιλοξενήσουν. Μάλιστα, γύρω από το τραπέζι αυτό μαζευόταν το βράδυ της παραμονής όλη η οικογένεια και περίμενε για ν’ αρχίσει το φαγοπότι. Τα μεσάνυχτα έσβηναν τις λάμπες τους κι έδιωχναν με γιουχαΐσματα τον παλιό χρόνο, πετώντας πίσω του στο δρόμο ένα παλιοπάπουτσο.

Κρεμύδα για Γούρι

Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα (Scilla maritima) είναι συνηθισμένο φυτό στην Κρήτη. Φυτρώνει άγριο και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό από επαφή. Ακόμα και να το βγάλεις απ’ τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα, γι’ αυτό και την Πρωτοχρονιά στην Κρήτη κρεμούν σκυλοκρέμμυδο στα σπίτια τους. Πρόκειται για αρχαίο έθιμο καλοτυχίας που αναφέρεται ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ. Σήμερα τείνει να εγκαταλειφθεί.

Tο ρόδι και η πέτρα της Πρωτοχρονιάς 
Το ρόδι

“Χίλιοι μύριοι καλογέροι σ’ ένα ράσο τυλιγμένοι”. Τι είναι;

Το ρόδι είναι σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας και καλής τύχης. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούσαν στο κάθε σπίτι, από το φθινόπωρο, ένα ρόδι. Μετά τη Μεγάλη Λειτουργία της Πρωτοχρονιάς το πετούσαν με δύναμη στο κατώφλι για να σπάσει σε χίλια κομμάτια κι έλεγαν: “Χρόνια Πολλά! Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος!” Το έθιμο του ροδιού της πρωτοχρονιάς διατηρείται και σήμερα.

Την ώρα που αλλάζει ο χρόνος στην εξώπορτα του σπιτιού πετάνε και σπάνε ένα ρόδι και μπαίνουν μέσα στο σπίτι με το δεξί πόδι κάνοντας το ποδαρικό, ώστε ο καινούργιος χρόνος να τα φέρει όλα δεξιά, καλότυχα. Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα σχετικά με το άτομο που θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους. Πολλές φορές προτιμούν μάλιστα ένα μικρό παιδί εξαιτίας της αθωότητάς του.

Στην πόλη της Καβάλας, πολλοί κάτοικοι διατηρούν ακόμα τόσο το σπάσιμο του ροδιού μπροστά στην είσοδο του σπιτιού για καλή τύχη, αλλά και τη μεταφορά μίας πέτρας -συνήθως από το μικρότερο μέλος της οικογένειας- στο εσωτερικό του σπιτιού για να είναι στέρεο το σπίτι και γερή ολόκληρη η οικογένεια τη νέα χρονιά.

Το σφάξιμο του χοίρου

Ένα παλιό έθιμο, που η πρόοδος και οι σύγχρονες ευκολίες το έχουν σβήσει, είναι το σφάξιμο του χοίρου. Κάθε οικογένεια μεγαλώνει στην αυλή του σπιτιού ένα χοίρο για να το σφάξει τις μέρες των γιορτών. Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ο άντρας του σπιτιού έσφαζε το ζώο.

Τα λουκάνικα και τα κρέατα του χοίρου αφού τα κρέμαγαν σ’ένα κοντάρι, τα κάπνιζαν σε φωτιά από σχοινιές, μερσινιές και ξισταρκές για να στεγνώσουν. Μετά τα κρεμούσαν στον ήλιο για να ξεραθούν καλά. Από το κρέας του χοίρου έτρωγε η οικογένεια όλο το χρόνο.

Καρδίτσα: το «τάισμα της βρύσης»

Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το λεγόμενο «τάισμα» της βρύσης, κάτι που σε κάποια χωριά γίνεται παραμονή Πρωτοχρονιάς. Το έθιμο θέλει οι κοπέλες, να πηγαίνουν τα χαράματα των Χριστουγέννων στην πιο κοντινή βρύση «για να κλέψουν το «άκραντο νερό». Το λένε άκραντο, δηλαδή, αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σε όλη τη διαδρομή. Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους.

Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την «ταΐζουν» με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Μάλιστα, έλεγαν ότι όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα στεκόταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο.

Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, «κλέβουν νερό» και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.

Ανατολική Μακεδονία: Μωμόγεροι και σπόρδισμα των φύλλων

Από ολόκληρη την ανατολική Μακεδονία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτιστική παράδοση του νομού Δράμας, με την πλούσια λαογραφία, τα ήθη τα έθιμα, τις γιορτές και τα διονυσιακά δρώμενα που πραγματοποιούνται όλες τις εποχές του χρόνου.

Οι Μωμόγεροι, ένα είδος λαϊκού παραδοσιακού θεάτρου, αναβιώνει στους Σιταγρούς και τα Πλατανιά, χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Η ονομασία Μωμόγεροι προέρχεται από τις λέξεις μίμος και γέρος, από τις μιμητικές κινήσεις που κάνουν οι πρωταγωνιστές με μορφή γεροντικών προσώπων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται όλο το Δωδεκαήμερο [Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια].

Στο νησί της Θάσου τώρα, οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την θράκα προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στα αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μία ευχή, χωρίς να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.

Στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μυρτοφύτου του Δήμου Ελευθερών στη δυτική ακτή του νομού Καβάλας, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς αναβιώνει ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Τα αγόρια που θα φύγουν στρατιώτες μέσα στη νέα χρονιά συγκεντρώνουν μεγάλες στοίβες από ξύλα στην πλατεία. Την παραμονή του νέου χρόνου θα ανάψουν μια εντυπωσιακή φωτιά ψέλνοντας τα κάλαντα. Στις δώδεκα ακριβώς, με το χτύπημα του ρολογιού της εκκλησίας, ξεκινάει ένα παραδοσιακό γλέντι με τσίπουρο και γλυκά.

Μπουμπουσάρια ή ραγκουσάρια

Μπουμπουσάρια ή ραγκουτσάρια ονομάζονται στη Δυτική Μακεδονία τα τοπικά καρναβάλια της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων. Στη Σιάτιστα τα μπαμπουσάρια γίνονται – εκτός από την Πρωτοχρονιά – κυρίως τα Θεοφάνια, ενώ σ’ όλα τα άλλα χωριά του Βοϊου μόνο την Πρωτοχρονιά, με εξαίρεση την Εράτυρα. Εκεί το ωραίο αυτό έθιμο το συναντούμε την επομένη της Πρωτοχρονιάς. Οι διάφορες παρέες των μεταμφιεσμένων νέων αποτελούσαν συγκροτημένες παρέες, σχεδόν στερεότυπες πάντα: η νύφη, ο γιατρός, ο γκέκας, ο αρματολός και ο σαλός (τρελός), που κατά κανόνα ήταν φορτωμένος με τα κουδούνια. Σε πολλά μέρη τα ραγκουτσάρια έκαναν επισκέψεις και στα διπλανά χωριά και μάλιστα, όταν δύο παρέες συναντιόνταν στους δρόμους, πιάνονταν από τα μπράτσα και χτυπώντας τα κουδούνια με δύναμη, η κάθε παρέα προσπαθούσε να αναγκάσει τους αντιπάλους σε υποχώρηση. Στη Σιάτιστα και στα γύρω χωριά, οι μικροί μεταμφιεσμένοι γυρίζουν στα σπίτια ή σταματούν τους μεγάλους στο δρόμο και τραγουδώντας “Και βάλε το χεράκι σου στην αργυρή σου τσέπη…”, προσπαθούν να τους αποσπάσουν χρήματα.

Καρδίτσα

Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς οι περισσότερες νοικοκυρές του Νομού φτιάχνουν την βασιλόπιτα ή αετόπιτα στην οποία βάζει μέσα και ένα κέρμα. Αφού ο αφέντης του σπιτιού, βγάλει από ένα κομμάτι για τον Χριστό, την Παναγία και τον ‘Αγιο Βασίλειο τα μέλη της οικογένειας παίρνουν το δικό τους κομμάτι και αναζητούν σε αυτό το κέρμα.

Στις 5 Ιανουαρίου παραμονές των Θεοφανίων συναντάμε ακόμη και σήμερα τα Ρογκάτσια ή Ρογκατσάρια. Ενα έθιμο που οι ρίζες του χάνονται στην αρχαιότητα. Οι συμμετέχοντες, ντυμένοι με προβιές ζώων και ζωσμένοι με κουδούνια, τριγυρίζουν το χωριό και λένε τα κάλαντα, διαφορετικά για τον καθένα,με διάθεση πειράγματος και σατιρισμού. Πίσω ακολουθούν “ο γαμπρός με τη νύφη” και στο τέλος έρχεται ο “παπάς” που διώχνει αυτούς τους “καλικάντζαρους”. Το έθιμο παραμένει ζωντανό στο Νεοχώρι, στο Μεσενικόλα, στο Μορφοβούνι και στο Κρυονέρι.

Σάμος

Η “προβέντα” είναι ένα πιάτο με γλυκά που κρίνει πολλές φορές την νοικοκυροσύνη της Σαμιώτισσας, καθώς συνοδεύεται συνήθως και με την βασιλόπιτα που έχουν φτιάξει.

Το ρόδι είναι απαραίτητο για κάθε σαμιώτικο σπιτικό, καθώς οι οικογένειες το πρωί της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησία θα το σπάσουν για να σκορπίσουν οι σπόροι του και να “γεμίσει” το σπίτι ευτυχία και υγεία.

Όποιος κάνει το ποδαρικό πρέπει να πάρει “μπουλιστρίνα” (χρήματα), την οποία περιμένουν τα παιδιά επίσης από παπούδες, γιαγιάδες, θείες που θα πλαισιώσουν το μεσημέρι το τραπέζι.

Την παραμονή των Φώτων, παιδιά λένε τα κάλαντα, ενώ ανήμερα σε κάθε πόλη λειτουργεί μια μόνο εκκλησία και μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας σχηματίζεται πομπή για το λιμάνι που θα γίνει ο αγιασμός των υδάτων και ο Μητροπολίτης (στην πρωτεύουσα) ή ο παπάς θα ρίξει τον σταυρό.

Όποιος τον πιάσει θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς, παίρνει την ευλογία του ιερέα και μαζί του γυρνούν το μεσημέρι από σπίτι σε σπίτι για να μεταφέρουν την ευλογία του στους κατοίκους του νησιού.

 Ανατολική Μακεδονία

Τα ήθη και τα έθιμα ενός τόπου μαρτυρούν τις βαθύτερες ανησυχίες των ανθρώπων όπως αυτές αποτυπώθηκαν στο πέρασμα των χρόνων. Στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μακεδονίας οι κάτοικοι – η πλειονότητα των οποίων έχουν τις ρίζες τους στον Πόντο και τη Μικρά Ασία – γνωρίζουν πώς να διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις κυρίως μέσα από τη νέα γενιά.

Από ολόκληρη την ανατολική Μακεδονία ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτιστική παράδοση του νομού Δράμας, με την πλούσια λαογραφία, τα ήθη τα έθιμα, τις γιορτές και τα διονυσιακά δρώμενα που πραγματοποιούνται όλες τις εποχές του χρόνου.

Οι Μωμόγεροι, ένα είδος λαϊκού παραδοσιακού θεάτρου, αναβιώνει στους Σιταγρούς και τα Πλατανιά, χωριά όπου υπάρχουν πρόσφυγες από τον Πόντο. Η ονομασία Μωμόγεροι προέρχεται από τις λέξεις μίμος και γέρος, από τις μιμητικές κινήσεις που κάνουν οι πρωταγωνιστές με μορφή γεροντικών προσώπων. Οι παραστάσεις πραγματοποιούνται όλο το Δωδεκαήμερο (Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Θεοφάνια).

Στο νησί της Θάσου οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στ’ αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μια ευχή, χωρίς όμως να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.

Στο Δημοτικό Διαμέρισμα Μυρτοφύτου του Δήμου Ελευθερών στη δυτική ακτή του νομού Καβάλας την παραμονή της Πρωτοχρονιάς αναβιώνει ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία. Τα αγόρια που θα φύγουν στρατιώτες μέσα στη νέα χρονιά συγκεντρώνουν μεγάλες στοίβες από ξύλα στην πλατεία. Την παραμονή του νέου χρόνου θα ανάψουν μια εντυπωσιακή φωτιά ψέλνοντας τα κάλαντα. Στις δώδεκα ακριβώς, με το χτύπημα του ρολογιού της εκκλησίας, ξεκινάει ένα παραδοσιακό γλέντι με τσίπουρο και γλυκά.

Στην πόλη της Καβάλας, πολλοί κάτοικοι διατηρούν ακόμα κάποια από τα έθιμα που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, όπως το σπάσιμο του ροδιού μπροστά στην είσοδο του σπιτιού για καλή τύχη, αλλά και η μεταφορά μιας πέτρας – συνήθως από το μικρότερο μέλος της οικογένειας – στο εσωτερικό του σπιτιού για να είναι στέρεο το σπίτι και γερή ολόκληρη η οικογένεια τη νέα χρονιά.

Στο Δημ. Διαμέρισμα Ποδοχωρίου του Δήμου Ορφανού στα δυτικά του νομού Καβάλας, την πρώτη μέρα κάθε νέου χρόνου διατηρούν ακόμα αναλλοίωτο το έθιμο του “ποδαρικού”, όπου τα πιο μικρά παιδιά επισκέπτονται όλα τα σπίτια του οικισμού μπαίνοντας μέσα σε αυτά με το δεξί πόδι, λένε ευχές στους νοικοκύρηδες του σπιτιού και δέχονται γλυκά και δώρα.

Τέλος, στα ‘Αβδηρα της Ξάνθης, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ορισμένες οικογένειες δε ζυμώνουν βασιλόπιτα αλλά ανοίγουν φύλλο και παρασκευάζουν μια πίτα με πράσο, κιμά και μπαχαρικό κύμινο. Μέσα στην πρασόπιτα βάζουν το φλουρί. Η πίτα ψήνεται σε παραδοσιακό ταψί το σινί και τα παλιότερα χρόνια σερβίρονταν πάνω σε χαμηλό ξύλινο τραπέζι, το σορβά.

 Ηράκλειο

Πρόκειται για ένα έθιμο που διατηρείται χρόνια. Ο πρώτος άνθρωπος που θα πατήσει με το πόδι του (ποδαρικό) στο σπίτι μετά την είσοδο του νέου χρόνου, πρέπει να είναι τυχερός για να φέρει τύχη στο σπίτι και να πατήσει πρώτα με το δεξί του πόδι για να πάνε όλα δεξιά δηλ. καλά.

Επίσης την ημέρα της Πρωτοχρονιάς μεταφέρουν νερό από τη βρύση στο σπίτι και ο νοικοκύρης λέει : «Όπως τρέχει τούτο το νερό έτσι να τρέχουν και τα καλά στο σπίτι μου».

Ακόμη ο νοικοκύρης μεταφέρει μια πέτρα στο σπίτι λέγοντας: «Όπως είναι γερή τούτη η πέτρα έτσι να είναι γερό και το σπίτι μου». Σε ορισμένα μέρη του Ηρακλείου, την πρωτοχρονιά συνηθίζεται η οικογένεια να πηγαίνει στην εκκλησία. Μαζί τους παίρνουν μια εικόνα του σπιτιού, η οποία αφού λειτουργηθεί θα κάνει το ποδαρικό στο σπίτι.

Την πρωτοχρονιά οι παππούδες και οι στενοί συγγενείς δίνουν στα παιδιά την «καλή χέρα», δηλαδή κάποιο χρηματικό ποσόν. Έθιμο που διατηρείται μέχρι και σήμερα.

Στο Ηράκλειο υπάρχει και το έθιμο της μπουγάτσας, όπου οι κάτοικοι καταναλώνουν ανήμερα της Πρωτοχρονιάς μεγάλες ποσότητες μπουγάτσας, θέλοντας να είναι γλυκιά η πρώτη τους γεύση. Μάλιστα σε όλους τους δρόμου του Ηρακλείου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς έχουν στηθεί υπαίθριοι πάγκοι για την διανομή μπουγάτσας .

 Πηγή:tovoion.com