ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ!!!

ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ!!!

Ο τακτικός έλεγχος των ματιών στα κατάλληλα για κάθε ηλικία διαστήματα είναι το κλειδί για τη διατήρηση της υγιούς όρασης του παιδιού σας, καθώς όσο νωρίτερα εντοπιστούν τυχόν προβλήματα όρασης τόσο καλύτερα αποτελέσματα μπορεί να έχει η θεραπεία τους.

Πώς αναπτύσσεται η όραση;

Τα νεογέννητα βρέφη δεν διαθέτουν τη φυσιολογική όραση ενός ενηλίκου. Μπορούν να διακρίνουν μεγάλου μεγέθους σχήματα και πρόσωπα, αλλά όχι και τις λεπτομέρειες, ενώ ιδιαίτερα τα πρόσωπα ασκούν έντονη οπτική έλξη στα βρέφη. Επειδή το οπτικό τους σύστημα είναι ακόμη ανώριμο, είναι πιθανό το μωρό σας να μην μπορεί να διακρίνει τα παστέλ χρώματα ή τις λεπτές διαφορές των σκιάσεων, αλλά βλέπει τα φωτεινά, έντονα χρώματα τόσο στο φως όσο και στη σκιά.
Η ανάπτυξη του οπτικού συστήματος των παιδιών είναι ραγδαία κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής τους. Συνήθως εξελίσσεται τόσο γρήγορα, που σε ηλικία 3-4 μηνών τα περισσότερα βρέφη μπορούν να διακρίνουν μικρά αντικείμενα, ενώ μερικά μωρά σε αυτή την ηλικία μπορούν να κάνουν διάκριση ακόμη και μεταξύ διαφόρων χρωμάτων (ιδιαίτερα μεταξύ του κόκκινου και του πράσινου). Επιπλέον, μπορούν να εστιάσουν καθαρά σε κοντινά και μακρινά αντικείμενα και να ξεχωρίσουν ένα αληθινό πρόσωπο από ένα ζωγραφισμένο.
Στην ηλικία των 4 μηνών, τα μάτια του μωρού θα πρέπει να είναι καλά ευθυγραμμισμένα (να λειτουργούν ταυτόχρονα) ώστε να αποκτήσει την αντίληψη του βάθους ή τη διοπτρική όραση. Στην ηλικία των 12 μηνών, η όραση του παιδιού αγγίζει τα επίπεδα της όρασης ενός ενηλίκου. Η όραση δεν αναπτύσσεται με τους ίδιους ακριβώς ρυθμούς σε όλα τα βρέφη, αλλά το γενικό μοντέλο ανάπτυξης είναι ίδιο για όλα τα μωρά. Λόγω της ταχείας ανάπτυξης της όρασης κατά τον πρώτο χρόνο ζωής, ο πρώιμος εντοπισμός οπτικών προβλημάτων έχει ιδιαίτερη σημασία, έτσι ώστε να μη δημιουργηθεί μόνιμη οπτική βλάβη.

Ποιες ενδείξεις μπορεί να υποδηλώνουν πρόβλημα;

Για βρέφη μεγαλύτερα του 1 έτους

Αν το μωρό σας δεν μπορεί να διατηρήσει συνεχή οπτική επαφή στην ηλικία των 2 ή 3 μηνών, ή φαίνεται να μη βλέπει, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας. Η κλίση των οφθαλμών προς τα μέσα ή η κλίση του ενός οφθαλμού προς τα έξω υποδεικνύει συνήθως διαταραχή. Παρ’ όλα αυτά, κατά τη διάρκεια των πρώτων 6 μηνών ζωής, τα περισσότερα μωρά κλίνουν μερικές φορές τα μάτια τους προς τα μέσα. Τα μωρά άνω των 3 μηνών μπορούν συνήθως να ακολουθήσουν με το βλέμμα ένα αντικείμενο που κινείται εντός του οπτικού τους πεδίου. Μπορείτε να ελέγξετε αν το μωρό σας έχει αποκτήσει αυτή την ικανότητα κρατώντας ένα έγχρωμο αντικείμενο, για παράδειγμα ένα παιχνίδι ή μια μπάλα, μπροστά στο μωρό μέχρι να το εντοπίσει και στη συνέχεια, μετακινώντας το αργά, προσέχοντας αν τα μάτια του παιδιού το ακολουθούν. Προσέξτε να μη δώσετε στο μωρό στοιχεία για τη θέση του αντικειμένου, μιλώντας του ή βγάζοντας ήχους.

Για παιδιά προσχολικής ηλικίας

Η ύπαρξη οποιουδήποτε από τα ακόλουθα συμπτώματα απαιτεί άμεση επικοινωνία με τον παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί ή με έναν οφθαλμίατρο. Αν τα μάτια δεν είναι καλά ευθυγραμμισμένα (στραβισμός), το παιδί θα πρέπει να εξεταστεί άμεσα. Μπορεί να είναι μια κατάσταση που διορθώνεται εύκολα με γυαλιά ή μπορεί να υποδηλώνει μία πιο σοβαρή διαταραχή της όρασης. Η λευκή κόρη του οφθαλμού υποδηλώνει μια σειρά διαταραχών, από καταρράκτη μέχρι όγκο του οφθαλμού, και απαιτεί άμεση εξέταση. Η απότομη εμφάνιση πόνου και ερυθρότητας στο ένα ή και στα δύο μάτια μπορεί να οφείλεται σε μια σειρά διαφορετικών καταστάσεων, από απλή επιπεφυκίτιδα μέχρι προβλήματα που μπορούν να προκαλέσουν τύφλωση. Αν διαπιστώσετε ερυθρότητα και πόνο στα μάτια του μωρού σας, επισκεφθείτε τον παιδίατρο για να λάβετε τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη θεραπεία.

Για όλες τις ηλικίες

Ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού σας, σε περίπτωση που διαπιστώσετε κάποιο από τα ακόλουθα συμπτώματα, επικοινωνήστε με τον παιδίατρο:

• Τα μάτια του παιδιού σας κινούνται γρήγορα δεξιά-αριστερά ή πάνω-κάτω (νυσταγμός).
• Τα μάτια είναι πάντα υγρά.
• Τα μάτια παρουσιάζουν μόνιμη ευαισθησία στο φως.
• Οποιαδήποτε μεταβολή σε σύγκριση με τη συνήθη εμφάνιση των ματιών.
• Λευκό, γκριζόλευκο ή κιτρινωπό χρώμα στην κόρη.
• Ερυθρότητα που δεν υποχωρεί μέσα σε διάστημα λίγων ημερών.
• Συνεχόμενο πύον ή τσίμπλες στο μάτι.
• Κλίση των ματιών προς τα μέσα, προς τα έξω ή ασυντόνιστη εστίαση των δύο ματιών (στραβισμός).
• Το παιδί τρίβει συνεχώς το μάτι του.
• Το παιδί αλληθωρίζει συχνά.
• Το παιδί γέρνει (ή γυρίζει) το κεφάλι του συχνά.
• Τα βλέφαρα φαίνονται πεσμένα.
• Τα μάτια φαίνονται πρησμένα.

Πώς και πότε πρέπει να ελέγχεται η όραση;

Ο έλεγχος της όρασης κατέχει πολύ σημαντικό ρόλο στην αναγνώριση καταστάσεων που απειλούν την όραση. Η Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία συνιστά τον έλεγχο των παιδιών σε τέσσερα στάδια:

1. Στο θάλαμο των νεογέννητων: Παιδίατροι και οφθαλμίατροι θα πρέπει να εξετάζουν όλα τα βρέφη πριν να φύγουν από το μαιευτήριο για πιθανές λοιμώξεις και ανατομικές ατέλειες, καταρράκτη ή γλαύκωμα. Όλα τα παιδιά που αντιμετωπίζουν πολλαπλά ιατρικά προβλήματα ή που έχουν ιστορικό προωρότητας και/ή πρόσληψης οξυγόνου θα πρέπει να εξετασθούν από οφθαλμίατρο.
2. Στην ηλικία των 6 μηνών: Οι παιδίατροι θα πρέπει να εξετάζουν τα νήπια σε μία από τις επισκέψεις τους για να ελέγξουν την ευθυγράμμιση των οφθαλμών (συντονισμένη λειτουργία των ματιών).
3. Στην ηλικία των 3 έως 4 ετών: Όλα τα παιδιά θα πρέπει να εξετάζονται από παιδίατρο. Σε αυτή την ηλικία ελέγχεται η οξύτητα της όρασης του παιδιού και η ύπαρξη πιθανών διαταραχών στα μάτια του που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρόβλημα στην πρόοδό του στο σχολείο. Ο εντοπισμός οποιασδήποτε διαταραχής απαιτεί επίσκεψη σε οφθαλμίατρο.
4. Στην ηλικία των 5 ετών και πάνω: Ετήσιος έλεγχος του παιδιού από τον παιδίατρο, εφόσον δεν πραγματοποιείται στο σχολείο. Ελέγχεται η οξύτητα της όρασης και αξιολογούνται διάφορες άλλες λειτουργίες των οφθαλμών.

Ειδικά προβλήματα που απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση

Ψευδώς μη ευθυγραμμισμένα μάτια (ψευδοστραβισμός)

Μερικές φορές τα μάτια των παιδιών φαίνονται να κλίνουν προς τα μέσα, παρ’ όλο που είναι ευθυγραμμισμένα. Αιτία του ψευδοστραβισμού είναι η παρουσία μεγάλης ρινικής γέφυρας ή επιπλέον πτυχών δέρματος μεταξύ της μύτης και του εσωτερικού μέρους του ματιού, που κάνουν το παιδί να φαίνεται σαν να έχει στραβισμό. Τα περισσότερα παιδιά τείνουν να μεγεθύνουν το πρόβλημα, αλλά καλό είναι να επικοινωνήσετε με το γιατρό για να εξετάσει το παιδί. Ο παιδίατρος μπορεί να σας πει αν το παιδί έχει μη ευθυγραμμισμένα μάτια ή ψευδοστραβισμό, αλλά σε μερικές περιπτώσεις είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε οφθαλμίατρο για περαιτέρω εξετάσεις.

Μη ευθυγραμμισμένα μάτια (στραβισμός)

Στο στραβισμό, τα μάτια δεν είναι ευθυγραμμισμένα μεταξύ τους. Πρόκειται για μια αρκετά συνηθισμένη διαταραχή, καθώς συναντάται στο 4% περίπου των παιδιών. Το ένα μάτι μπορεί να βλέπει ευθεία μπροστά, ενώ το άλλο να έχει κλίση προς τα μέσα, προς τα πάνω, προς τα κάτω ή προς τα έξω. Όταν το ένα μάτι έχει κλίση προς τα μέσα, το παιδί έχει «συγκλίνοντα» μάτια (εσωτροπία). Οι πιο συνήθεις αιτίες της εσωτροπίας είναι δύο. Η πρώτη είναι ότι μερικά παιδιά γεννιούνται με συγκλίνοντα μάτια (ή δημιουργείται σύγκλιση σε σύντομο διάστημα από τη γέννηση), οπότε οι μύες είναι πολύ σφιχτοί. Η θεραπευτική αντιμετώπιση σε αυτή την περίπτωση συνήθως περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση στους μυς των ματιών, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις πραγματοποιείται πριν από την ηλικία των 2 ετών.
Η δεύτερη πιο συνηθισμένη αιτία εσωτροπίας είναι η αυξημένη υπερμετρωπία. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να υπάρχει και εκ γενετής, αλλά συνήθως παρουσιάζεται στις ηλικίες 2 έως 6 ετών. Η εσωτροπία αυτού του τύπου διορθώνεται με γυαλιά.
Όταν το ένα μάτι του παιδιού έχει κλίση προς τα έξω, το παιδί έχει εξωτροπία. Η εξωτροπία μπορεί να υπάρχει και εκ γενετής, αλλά συνήθως συναντάται σε παιδιά ηλικίας 2 έως 7 ετών. Στην αρχή τα μάτια κλίνουν προς τα έξω σε αραιά διαστήματα, αλλά με το πέρασμα του χρόνου η συχνότητα αυξάνεται. Τα παιδιά με εξωτροπία αλληθωρίζουν μερικές φορές από το ένα μάτι όταν εκτίθενται σε έντονο ηλιακό φως. Η θεραπευτική αντιμετώπιση για τις περιπτώσεις έντονης εξωτροπίας είναι συνήθως η χειρουργική επέμβαση στο μυ του οφθαλμού.
Τα παιδιά των οποίων τα μάτια δεν είναι ευθυγραμμισμένα τείνουν να σταματήσουν να ασκούν το μάτι που κλίνει είτε προς τα μέσα είτε προς τα έξω ώστε να μην ενοχλούνται από τη διπλή όραση (διπλωπία). Στα παιδιά που έχουν στραβισμό θα πρέπει να γίνεται προσεκτική εξέταση από οφθαλμίατρο, καθώς αν ο στραβισμός δεν αντιμετωπιστεί μπορεί να οδηγήσει σε αδράνεια του οφθαλμού (αμβλυωπία) ή απώλεια της αντίληψης του βάθους. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο στραβισμός μπορεί να υποδεικνύει την ύπαρξη ενός πιο σοβαρού προβλήματος, όπως είναι ο καταρράκτης ή ένας όγκος στον οφθαλμό (αμφιβληστροειδοβλάστωμα).

Αδράνεια του ματιού (αμβλυωπία)

Αδράνεια του ματιού είναι η κατάσταση κατά την οποία η μη χρήση ενός κατά τα άλλα φυσιολογικού οφθαλμού έχει επιφέρει μείωση της όρασης. Συνήθως συναντάται μόνο στο ένα μάτι. Οι συνθήκες που παρεμποδίζουν την καθαρή όραση μπορούν να παρέμβουν στην ανάπτυξη της όρασης και να οδηγήσουν σε αμβλυωπία.
Η αμβλυωπία είναι συνηθισμένη, καθώς παρατηρείται στο 2% περίπου των παιδιών. Μερικά από τα αίτιά της είναι ο στραβισμός, η πτώση των βλεφάρων, ο καταρράκτης ή τα διαθλαστικά σφάλματα. Λόγω του ότι η πρώιμη θεραπευτική αντιμετώπιση έχει καλύτερα αποτελέσματα, ο παιδίατρος θα σας παραπέμψει σε οφθαλμίατρο.

Καταρράκτης (θόλωση του φακού)

Καταρράκτης είναι η θόλωση του φυσιολογικά καθαρού (διαυγούς) φακού του ματιού. Ο φακός βρίσκεται πίσω από την κόρη του οφθαλμού και βοηθάει στην εστίαση των εικόνων στο πίσω τμήμα του οφθαλμού (αμφιβληστροειδής). Ο καταρράκτης μπορεί να υπάρχει εκ γενετής ή να παρουσιαστεί αργότερα, ενώ μπορεί να προκληθεί και από τραυματισμό. Η πρώιμη διάγνωση και θεραπεία είναι ιδιαίτερης σημασίας στα βρέφη και τα μικρά παιδιά, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί φυσιολογικά η όρασή τους. Γι’ αυτόν το λόγο, οι περισσότεροι καταρράκτες πρέπει να αφαιρούνται χειρουργικά αμέσως μόλις εντοπίζονται. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν συναντώνται συχνά καταρράκτες σε βρέφη και μικρά παιδιά, καθώς επίσης και ότι δεν έχουν σχέση με τους καταρράκτες που συναντώνται στους ενήλικους.

Γλαύκωμα (αυξημένη οφθαλμική πίεση)

Το γλαύκωμα είναι μία κατάσταση κατά την οποία η πίεση στο εσωτερικό του ματιού είναι πολύ υψηλή. Αν αφεθεί χωρίς θεραπευτική αντιμετώπιση, το γλαύκωμα οδηγεί σταδιακά σε ολική τύφλωση. Τα προειδοποιητικά συμπτώματα είναι η υπερβολική φωτοευαισθησία, η δακρύρροια και ο επίμονος πόνος. Ενδείξεις αποτελούν ο υπερμεγέθης οφθαλμός, ο θολός κερατοειδής και ο σπασμός του βλέφαρου. Αν εντοπισθούν κάποιες από αυτές τις ενδείξεις, ο παιδίατρος που παρακολουθεί το παιδί θα σας παραπέμψει άμεσα σε έναν οφθαλμίατρο. Το γλαύκωμα στην παιδική ηλικία συνήθως απαιτεί χειρουργική επέμβαση για να προληφθεί η τύφλωση.

Δακρύρροια

Το σύστημα του ρινοδακρυϊκού πόρου, το οποίο επιτρέπει στα δάκρυα να διοχετεύονται από τα μάτια στη μύτη, συνήθως ανοίγει κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών της ζωής. Σε μερικά βρέφη, ωστόσο, το σύστημα παραμένει κλειστό, με αποτέλεσμα την υπερχείλιση των ματιών με δάκρυα και τη συγκέντρωση βλέννας. Η δακρύρροια μπορεί να είναι αποτέλεσμα κάποιων άλλων οφθαλμικών καταστάσεων, εκ των οποίων η πιο σοβαρή είναι το γλαύκωμα. Αν το παιδί σας υποφέρει από συνεχή δακρύρροια ή ύγρανση των ματιών, συμβουλευτείτε τον παιδίατρο που το παρακολουθεί. Οι απαλές μαλάξεις στο ρινοδακρυϊκό πόρο μπορούν μερικές φορές να βοηθήσουν στη διάνοιξή του. Αν οι μαλάξεις και η παρακολούθηση δεν φέρουν αποτέλεσμα, απαιτείται καθετηριασμός του ρινοδακρυϊκού πόρου ή ακόμη και πιο περίπλοκη χειρουργική επέμβαση.

Πτώση (πεσμένα βλέφαρα)

Η πτώση αναφέρεται σε μία κατάσταση κατά την οποία τα βλέφαρα δεν είναι τόσο ανοιχτά όσο θα έπρεπε. Η κατάσταση αυτή προκαλείται λόγω της αδυναμίας του μυός που ανοίγει το επάνω βλέφαρο. Όταν είναι ήπια είναι μόνο αισθητικό πρόβλημα, αλλά αν είναι αρκετά σοβαρή ώστε να εμποδίζει το μάτι να δει μπορεί να επηρεάσει την όραση. Στη βρεφική ηλικία, είναι σημαντικό να περιοριστεί η πτώση, ούτως ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί φυσιολογικά η όραση. Η διόρθωση της πτώσης συνήθως απαιτεί χειρουργική επέμβαση στο βλέφαρο.

Βλεφαρίτιδα (πρησμένα βλέφαρα)

Η βλεφαρίτιδα είναι μια φλεγμονή που παρουσιάζεται στους αδένες του βλέφαρου και συνήθως έχει ως αποτέλεσμα τα πρησμένα βλέφαρα και τη δημιουργία υπερβολικής ποσότητας κρούστας στις βλεφαρίδες, η οποία φαίνεται πιο έντονα το πρωί. Άλλα συμπτώματα είναι η ευαισθησία των βλεφάρων και η αίσθηση της ύπαρξης ξένου σώματος στο μάτι. Η βλεφαρίτιδα θεραπεύεται με ζεστές κομπρέσες και απόξεση των βλεφάρων χρησιμοποιώντας σαμπουάν για μωρά. Αν είναι παρούσα κάποια λοίμωξη, μπορεί να απαιτηθεί η λήψη αντιβιοτικών. Αν διαπιστώσετε ότι το παιδί σας παρουσιάζει κάποιο από αυτά τα συμπτώματα, συμβουλευτείτε τον παιδίατρο.

Επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα εμφανίζεται ως ερυθρότητα (κοκκίνισμα) του λευκού τμήματος του βολβού. Συνήθως συνδέεται με υπερβολική δακρύρροια, εκκρίματα και αίσθηση ύπαρξης ξένου σώματος στα μάτια, έχει πολλά αίτια και μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις ηλικίες. Στα βρέφη και τα μικρά παιδιά, συνήθως προκαλείται από ιογενή ή μικροβιακή λοίμωξη, ενώ στα μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά μπορεί να οφείλεται και σε αλλεργία. Ανάλογα με την αιτιολογία της επιπεφυκίτιδας, χορηγείται θεραπεία με σταγόνες ή αλοιφή, ενώ το συχνό πλύσιμο των χεριών βοηθά στην πρόληψη της μετάδοσης της λοίμωξης στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Αν το παιδί σας υποφέρει από επιπεφυκίτιδα, επικοινωνήστε με τον παιδίατρο που το παρακολουθεί.

Απόξεση κερατοειδούς (γδαρμένος κερατοειδής)

Αναφέρεται στο γδάρσιμο της έμπροσθεν καθαρής επιφάνειας του ματιού (κερατοειδής). Οι αμυχές αυτές είναι πολύ επίπονες και συνήθως συνοδεύονται από φωτοφοβία και δακρύρροια. Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει τη λήψη αντιβιοτικών για την πρόληψη της λοίμωξης και ένα επίθεμα για την ίαση της αμυχής. Το παιδί μπορεί να παρακολουθείται από τον παιδίατρό του, αν και σε μερικές σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται παρακολούθηση από οφθαλμίατρο.

Μυωπία

Τα παιδιά που είναι «μύωπες» βλέπουν τα αντικείμενα που βρίσκονται κοντά τους καθαρά, ενώ αυτά που βρίσκονται μακριά τα βλέπουν θολά. Είναι πολύ σπάνια σε βρέφη και νήπια, αλλά συναντάται συχνά σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Τα γυαλιά όρασης βοηθούν την όραση να γίνει καθαρή, αλλά δεν θεραπεύουν το πρόβλημα. Παρά τη χρήση γυαλιών, η μυωπία γενικά αυξάνεται μέχρι το μέσον της εφηβείας, γι’ αυτό καλό είναι να παρακολουθείται το παιδί σε τακτική βάση από τον οφθαλμίατρο.

Πρεσβυωπία (υπερμετρωπία)

Στα βρέφη και στα παιδιά, η ύπαρξη ενός μικρού βαθμού πρεσβυωπίας είναι φυσιολογική. Δεν εμποδίζει την όραση και δεν απαιτεί διόρθωση. Γυαλιά απαιτούνται μόνο όταν η πρεσβυωπία αυξηθεί υπερβολικά ή οδηγήσει σε σύγκλιση των ματιών.

Αστιγματισμός

Ο αστιγματισμός είναι αποτέλεσμα ενός ματιού με μη φυσιολογικό σχήμα κερατοειδούς και μπορεί να οδηγήσει σε θολή όραση. Όταν ο αστιγματισμός είναι μεγάλος, το παιδί θα χρειαστεί να φορέσει διορθωτικά γυαλιά.

Γλωσσάριο

Ακτινωτό σώμα οφθαλμού

- η δομή με την οποία εστιάζει ο φακός και παράγει το υγρό στο εσωτερικό έμπροσθεν τμήμα του ματιού.

Αμβλυωπία

- μειωμένη όραση σε ένα κατά τα άλλα φυσιολογικό μάτι. Στα αίτια που τη δημιουργούν περιλαμβάνονται ο στραβισμός, η πτώση των βλεφάρων, ο καταρράκτης και διαθλαστικά σφάλματα.

Αμφιβληστροειδής

- πίσω τμήμα του ματιού, ένα λεπτό εξωτερικό επικάλυμμα του ματιού.
Απόξεση του κερατοειδούς - αμυχή στην μπροστινή επιφάνεια του ματιού, που μπορεί να προκαλέσει πόνο, φωτοφοβία και δακρύρροια.

Αστιγματισμός

- μη κανονική ή ανομοιόμορφη κλίση του κερατοειδούς, που προκαλεί παραμόρφωση ή θόλωση της όρασης ανεξάρτητα από την απόσταση που βρίσκονται τα αντικείμενα.

Βλεφαρίτιδα

- πρήξιμο των βλεφάρων λόγω λοίμωξης σε αδένες των βλεφάρων.

Γλαύκωμα

- άνοδος της πίεσης στο εσωτερικό του ματιού, που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο οπτικό νεύρο και απώλεια της όρασης.

Εξωτροπία

- κλίση των ματιών προς τα έξω.

Επιπεφυκίτιδα

- κοκκίνισμα του επιπεφυκότα. Συνήθως συνδέεται με αυξημένη δακρύρροια, εκκρίματα και την αίσθηση της ύπαρξης ξένου σώματος μέσα στο μάτι.

Επιπεφυκότας

- λεπτός, διαπερατός ιστός με μικρά αιμοφόρα αγγεία που καλύπτει το λευκό τμήμα του ματιού ή το σκληρό χιτώνα. Όταν το μάτι είναι ερεθισμένο, τα αγγεία του επιπεφυκότα μπορεί να φουσκώσουν και να προκαλέσουν στο μάτι αιμάτωμα ή ερυθρότητα.

Εσωτροπία

- σύγκλιση των ματιών προς τα μέσα.

Ίριδα

- το έγχρωμο τμήμα του ματιού που ανοίγει και κλείνει την κόρη, ρυθμίζοντας την ποσότητα φωτός που δέχεται το μάτι.

Καταρράκτης

- θόλωση του φυσιολογικά καθαρού φακού που βρίσκεται μέσα στο μάτι, η οποία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μειωμένη όραση.

Κερατοειδής

- απόλυτα διαυγής μεμβράνη, η οποία βρίσκεται μπροστά στην ίριδα του ματιού.

Κόρη

- μαύρος κύκλος στο κέντρο της ίριδας. Οι μεταβολές του μεγέθους της ελέγχουν την ποσότητα του φωτός που φθάνει στον αμφιβληστροειδή.

Μαθησιακές δυσκολίες

- ένα σύνολο προβλημάτων που περιλαμβάνει τη δυσλεξία, τα προβλήματα της κατανόησης μαθηματικών όρων, τις δυσκολίες άρθρωσης και τις δυσκολίες ανάγνωσης. Δεν προκαλείται από τα μάτια αλλά από την αδυναμία του εγκεφάλου να ερμηνεύσει τις προσλαμβανόμενες από τα μάτια εικόνες.

Μυωπία

- ο βολβός του ματιού έχει συνήθως μεγαλύτερο μήκος από το φυσιολογικό, γεγονός που δυσκολεύει το παιδί στο να διακρίνει καθαρά τα αντικείμενα που βρίσκονται μακριά.

Οπτικό νεύρο

- μια δέσμη οπτικών ινών που μοιάζει με καλώδιο τηλεφώνου που αποτελείται από πολλά λεπτά καλώδια. Το οπτικό νεύρο μεταφέρει τα νεύρα της όρασης από τον αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο.

Πτώση βλεφάρου

- πτώση του ενός ή και των δύο βλεφάρων, συνήθως εκ γενετής, η οποία σχετίζεται με την αδυναμία του μυός που σηκώνει το βλέφαρο.

Στραβισμός

- κατάσταση κατά την οποία τα μάτια δεν είναι ευθυγραμμισμένα. Το ένα φαίνεται να κοιτάζει ευθεία ενώ το άλλο κλίνει προς τα μέσα, προς τα έξω, προς τα πάνω ή προς τα κάτω.

Υαλοειδής

- η διαυγής μάζα που γεμίζει το πίσω τμήμα του ματιού, πίσω από το φακό.

Υπερμετρωπία

- ο ιατρικός όρος για την πρεσβυωπία. Ο βολβός έχει συνήθως μικρότερο μήκος από το φυσιολογικό, γεγονός που δυσκολεύει το παιδί να εστιάσει σε αντικείμενα που βρίσκονται κοντά του.

Φακός

- το τμήμα του ματιού που εστιάζει, λειτουργώντας όπως ο φακός της φωτογραφικής μηχανής.

Χοριοειδής χιτώνας

- κεχρωσμένο αγγειακό στρώμα μεταξύ του αμφιβληστροειδούς και του σκληρού χιτώνα.

Ψευδοστραβισμός (λανθάνων στραβισμός)

- η λανθασμένη εντύπωση σύγκλισης των ματιών που προκαλείται από τη διεύρυνση της ρινικής γέφυρας και την ύπαρξη επιπλέον πτυχών δέρματος μεταξύ της μύτης και του ματιού.

Με τη συνεργασία της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας
                                
ΠΗΓΗ: http://www.healthview.gr/

ΤΑ ΑΚΟΥΟΝΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΩΝ ΚΩΦΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

Τα Aκούοντα Παιδιά των Kωφών Γονέων

 

Οι Kωφοί στην πλειοψηφία τους αποκτούν ακούοντα παιδιά (Walter, 1990). Tα παιδιά αυτά μεγαλώνουν μέσα στην κουλτούρα των Kωφών και τις περισσότερες φορές μαθαίνουν πρώτα τη νοηματική ως μητρική γλώσσα και αργότερα την ομιλούμενη. Aυτά τα παιδιά συμπεριφέρονται ως Kωφοί και αισθάνονται μέρος της πολιτισμικής ομάδας των Kωφών. Aπό πολύ νωρίς στη ζωή τους αναλαμβάνουν να παίξουν το ρόλο του διερμηνέα για την οικογένειά τους, πράγμα που τους δημιουργεί πολλές φορές προβλήματα (Buchino, 1993). Γενικότερα αποτελούν το συνδετικό κρίκο των Kωφών με τους ακούοντες.

Πολλά από τα παιδιά αυτά παραμένουν σε όλη τους τη ζωή κοντά στην κοινότητα των Kωφών, γίνονται διερμηνείς νοηματικής ή δουλεύουν σε διάφορες υπηρεσίες για Kωφούς. Μαθαίνουν να ζουν σε δύο κόσμους και δύο κουλτούρες, τον κόσμο και την κουλτούρα των Kωφών και τον κόσμο και την κουλτούρα των ακουόντων. Το 1983 ίδρυσαν μια μεγάλη οργάνωση στις Η.Π.Α. τη γνωστή διεθνώς CODA (Children Of Deaf Adults – Παιδιά Κωφών Ενηλίκων) η οποία τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει αρκετή δραστηριότητα σε ορισμένες χώρες, αλλά και διεθνώς. Στην Ελλάδα άρχισε πρόσφατα μια προσπάθεια δημιουργίας παρόμοιας οργάνωσης.

ΠΗΓΗ: http://www.specialeducation.gr/files/module1.pdf

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Η Γλώσσα είναι συστατικό της κουλτούρας μιας κοινωνικής ομάδας, μαζί με τις αντιλήψεις, τις αξίες και τους κανόνες της ομάδας αυτής (Hamers & Blanc, 1989), προσδιορίζει την ταυτότητα της ομάδας αυτής, καθιστώντας την μοναδική και διαφοροποιώντας την από τις άλλες κοινωνικές ομάδες (Λαμπροπούλου 1997-99).

Η Νοηματική Γλώσσα αποτελεί το φυσικότερο τρόπο επικοινωνίας και το κυρίαρχο στοιχείο της κουλτούρας των κωφών ατόμων (Παπασπύρου, 1987; Κουρμπέτης, 1982). Είναι η μόνη γλώσσα που επιτρέπει στα κωφά άτομα να επικοινωνούν αβίαστα, αμφίδρομα και αποτελεσματικά (Wilbur, 1979; Κουρμπέτης, 1982; Woodward, 1990). Μέσω αυτής εξυπηρετείται η καθημερινή επικοινωνία αλλά και μεταφέρονται οι αξίες και παραδόσεις της κοινότητας από τους μεγαλύτερους στους νεότερους. Επίσης, χρησιμοποιείται για την έκφραση μέσω της τέχνης (νοηματική ποίηση, τραγούδια στη νοηματική, θέατρο κωφών, λογοτεχνία στη νοηματική).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η κοινότητα των κωφών αποτελεί γλωσσική μειονότητα και όχι μια ομάδα ατόμων που μοιράζονται την ίδια αναπηρία (Parasnis, 1996).

Η Νοηματική Γλώσσα είναι μία πλήρης, οπτικοκινησιακή γλώσσα. Δομικά της στοιχεία αποτελούν οι χειρομορφές, η κίνηση, η κατεύθυνση και ο προσανατολισμός στο χώρο καθώς και οι εκφράσεις του προσώπου και σπανιότερα κάποιες κινήσεις του σώματος (Παπασπύρου, 1987). Η δομή της δεν αποτελεί, άρα, τη γλωσσική αναπαράσταση της προφορικής γλώσσας της αντίστοιχης χώρας, διαθέτει τη δική της δομή (Κουρμπέτης, 1998).

Κάθε χώρα έχει τη δική της εθνική Νοηματική Γλώσσα. Επίσης, κάθε εθνική γλώσσα έχει τις δικές της διαλέκτους ανά περιοχή, ακριβώς όπως και οι προφορικές γλώσσες (Λαμπροπούλου, 1997-99). Το 1997 η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε τις Νοηματικές Γλώσσες των κρατών μελών ως επίσημες γλώσσες των κοινοτήτων κωφών της Ένωσης.

Στην Ελλάδα, με τους νόμους 2328/1995 και 2817/2000-3699/2008, η Ελληνική Νοηματική Γλώσσα αναγνωρίστηκε ως επίσημη γλώσσα των κωφών και βαρηκόων ατόμων στα ΜΜΕ και στην Εκπαίδευση αντίστοιχα (Παπασπύρου, 2006). Οι χρήστες της υπολογίζονται περίπου σε 25.000 άτομα, χωρίς να υπάρχει επίσημη καταγραφή. Η εκπαίδευση στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα πραγματοποιείται από φορείς όπως το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών και η Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος, από σωματεία Κωφών και ιδιωτικά κέντρα, στις οποίες διδάσκουν κατά αποκλειστικότητα κωφοί δάσκαλοι με πολυετή πρακτική εμπειρία (Παπασπύρου, 2006). Μέχρι σήμερα στην Ελλάδα δεν έχει λειτουργήσει τμήμα σπουδών κώφωσης ή Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας.

Η πιστοποίηση της επάρκειας και διερμηνείας της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας πραγματοποιείται μέσω εξετάσεων που προσφέρονται από το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών και την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος. Η γλωσσική επάρκεια στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα διακρίνεται από την επαρκή ικανότητα λεξιλογίου, επαρκή ικανότητα στη γραμματική (χειρολογία, μορφολογία και σύνταξη) και επαρκή πραγματολογική ικανότητα, δηλαδή αποτελεσματική χρήση της γλώσσας στις διάφορες επικοινωνιακές καταστάσεις (Παπασπύρου, 2006). Η επάρκεια κρίνεται τόσο στην πρόσληψη-κατανόηση όσο και στην έκφραση-παραγωγή στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα.

Στόχος της εκπαίδευσης στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα θα πρέπει να είναι όχι μόνο η κατάκτηση της γλώσσας, αλλά και η ανάπτυξη ικανοτήτων για αυτόνομη κριτική ενασχόληση με τις γλωσσικές και πολιτισμικές εκφάνσεις της κοινότητας των κωφών, ώστε να επιτευχθεί η δημιουργική συμμετοχή στα δρώμενα της κοινότητας, η διαπολιτισμική επικοινωνία, η μετάδοση και καλλιέργεια των γνώσεων που αποκτήθηκαν.

Μακροπρόθεσμα, οι ανάγκες για επιστημονική κατάρτιση στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα εκτείνονται σε πολλούς τομείς. Χρειάζονται δάσκαλοι Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας, διερμηνείς Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας, εκπαιδευτικό προσωπικό ειδικευμένο στα κωφά παιδιά στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, γλωσσολόγοι με ειδίκευση στις Νοηματικές Γλώσσες, ειδικοί στη διδακτική της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ως πρώτης ή δεύτερης γλώσσας και της γραπτής Ελληνικής Γλώσσας ως δεύτερης γλώσσας σε κωφούς, ερευνητές με αντικείμενα τον πολιτισμό και την κοινωνιολογία των κωφών ατόμων, αλλά και άλλων επαγγελματιών όπως γιατρών, δικηγόρων, ψυχολόγων κ.α. οι οποίοι θα γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες των νοηματικών γλωσσών και της κουλτούρας των κωφών ατόμων, προκειμένου να συνεργάζονται υπεύθυνα και αποτελεσματικά με κωφά και βαρήκοα άτομα και μέλη των οικογενειών τους.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Λαμπροπούλου, Β. (1997-1999). Εκπαίδευση και κωφό παιδί. 3ο εκπαιδευτικό πακέτο επιμόρφωσης, επιμόρφωση εκπαιδευτικών Σ.Μ.Ε.Α. κωφών και βαρηκόων Πρόγραμμα Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ.-ΥΠ.Ε.Π.Θ. Πάτρα: Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε., Μονάδα Ειδικής Αγωγής Κωφών.

Παπασπύρου, Χ. (1987). Θεωρητική προσέγγιση στο κωφό παιδί. Σύγχρονα Θέματα, 30, 20-34.

Παπασπύρου, Χ. (2006). Γλωσσική επάρκεια και διδακτική επάρκεια στην ελληνική κινηματική γλώσσα. Θέματα Ειδικής Αγωγής, τ. 31.

Hamers, J. & Blanc, M. (1989). Bilinguality and Bilingualism. Cambridge: Cambridge University Press. Kourbetis, V. (1982). Education of the deaf in Greece. First International Conference on Education for the Deaf. Athens GR.

Kourbetis, V. (1998). Naming in greek sign language center for the Study of communication and the deaf. Boston, MA: Boston University.

Parasnis, I. (Ed.) (1996). Cultural and language diversity and the deaf experience. Cambridge: Cambridge University Press.

Wilbur, R. (1979). American sign language and sign systems. Baltimore, MD: University Park Press.

Woodward, J. (1972). Implications for sociolinguistic research among the deaf. Sign Language Studies, 1, 1-7.

ΠΗΓΗ: http://www.kivotos-polyhoros.gr/index.php/features/engfull

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

The Greek translation of “The right of the deaf child to grow up bilingual” by François Grosjean

University of Neuchâtel, Switzerland Translated by Ana Maria Perea Costa

This translation was made possible by a collaborative project between the University of, Neuchâtel Switzerland (Language and Speech Laboratory) and Gallaudet University (Signs of Literacy Program) and was funded by The Parthenon Trust and the Elysium Foundation.

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΚΩΦΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΙ ΔΙΓΛΩΣΣΟ

François Grosjean

Πανεπιστήμιο της Neutchâtel - Ελβετία

Κάθε κωφό παιδί, όποιος και αν είναι ο βαθμός απώλειας της ακοής του, έχει το δικαίωμα να μεγαλώσει δίγλωσσο. Αν γνωρίζει και χρησιμοποιεί τη νοηματική και την ομιλούμενη γλώσσα (το γραπτό και, όταν είναι δυνατόν, τον προφορικό λόγο) το παιδί θα καταφέρει να αναπτύξει πλήρως τις γνωστικές, γλωσσικές και κοινωνικές του ικανότητες.

Σε τι είναι απαραίτητη η γλώσσα στο κωφό παιδί;

Το κωφό παιδί μέσω της γλώσσας πρέπει να πετύχει τα εξής :

1. Να επικοινωνήσει με τους γονείς και συγγενείς του όσο νωρίτερα γίνεται. Συνήθως, ένα παιδί που ακούει, αποκτά τη γλώσσα στα πρώτα χρόνια της ζωής του, εάν εκτίθεται σε αυτήν και μπορεί να την προσλάβει. Η χρήση της γλώσσας είναι ένα σημαντικό μέσο για τη θεμελίωση και ενίσχυση των κοινωνικών και προσωπικών δεσμών μεταξύ του παιδιού και των γονιών του. Ό,τι αποτελεί μία

πραγματικότητα για το παιδί που ακούει, οφείλει να είναι πραγματικότητα και για το κωφό παιδί. Το κωφό παιδί πρέπει να είναι ικανό να επικοινωνεί με τους γονείς του με μία φυσιολογική γλώσσα, όσο πιο γρήγορα και πληρέστερα γίνεται. Μέσω της γλώσσας θεμελιώνεται ένα μεγάλο μέρος των συναισθηματικών δεσμών του παιδιού με τους γονείς του.

2. Να αναπτύξει τις γνωστικές του ικανότητες κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Μέσω της γλώσσας το παιδί αναπτύσσει τις γνωστικές του ικανότητες, πρωταρχικής σημασίας για την προσωπική του ανάπτυξη. Μεταξύ αυτών των ικανοτήτων συγκαταλέγονται τα διάφορα είδη λογικής, αφηρημένης σκέψης, απομνημόνευσης, κ.λπ. Η πλήρης απουσία μίας γλώσσας, η χρήση μίας μη φυσιολογικής γλώσσας ή η χρήση μίας γλώσσας που προσλαμβάνεται ή κατακτάται

με φτωχό τρόπο είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη γνωστική ανάπτυξη του παιδιού.

3. Να αποκτήσει γνώσεις για τον κόσμο. Το παιδί θα αποκτήσει γνώσεις για τον έξω κόσμο κυρίως με τη χρήση της γλώσσας. Επικοινωνώντας με τους γονείς και τους συγγενείς του, με άλλα παιδιά και με ενήλικες, το παιδί θα ανταλλάξει και θα επεξεργαστεί πληροφορίες για τον κόσμο που το περιτριγυρίζει. Αυτές οι γνώσεις θα αποτελέσουν τη βάση για τις δραστηριότητες που θα λάβουν χώρα στο σχολείο και 1 Αυτό το σύντομο κείμενο είναι το αποτέλεσμα πολλών χρόνων δουλειάς πάνω στη διγλωσσία και την μειωμένη ακοή. Τα πρόσωπα που περιβάλλουν τα κωφά παιδιά (γονείς, γιατροί, λογοπαιδικοί, δάσκαλοι κ.λπ.) σπάνια τους αντιμετωπίζουν σαν μελλοντικά δίγλωσσα άτομα και σαν άτομα με δύο κουλτούρες. Αναλογιζόμενος αυτά τα άτομα έγραψα αυτές τις παραγράφους. Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους παρακάτω φίλους και συνεργάτες για τα χρήσιμα σχόλια και τις προτάσεις τους:

Robbin Battison, Penny Boyes-Braem, Eve Clark, Lysiane Grosjean, Judith Johnston, Harlan Lane,

Rachel Mayberry, Lesley Milroy, Ila Parasnis and Trude Schermer. Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω τις

θερμές μου ευχαριστίες στην Ana María Perea, η οποία μετέφρασε αυτό το κείμενο στην ελληνική

γλώσσα καθώς και στο Βασίλη Κουρμπέτη για τα σχόλιά του.

θα διευκολύνουν την κατανόηση της γλώσσας. Δεν υπάρχει πραγματική κατανόηση της γλώσσας χωρίς την υποστήριξή της από αυτές τις γνώσεις.

4. Να επικοινωνεί πλήρως με το γύρω κόσμο. Το κωφό παιδί, όπως το παιδί που ακούει, πρέπει να είναι ικανό να επικοινωνεί με όσους αποτελούν μέρος της ζωής του (γονείς, αδέρφια, συνομήλικοι, δάσκαλοι, ενήλικες, κ.λπ.). Η επικοινωνία πρέπει να παρέχει ορισμένες πληροφορίες σε μία κατάλληλη γλώσσα και για το συνομιλητή και για την κατάσταση. Άλλοτε θα είναι η νοηματική, άλλοτε η ομιλούμενη (με κάποια από τις μορφές της) και άλλοτε και οι δύο γλώσσες εναλλάξ.

5. Να ανήκει πολιτισμικά σε δύο κόσμους. Χρησιμοποιώντας τη γλώσσα, το παιδί οφείλει να μετατραπεί σιγά-σιγά σε ένα μέλος του κόσμου των ακουόντων και του κόσμου των κωφών. Θα πρέπει να ταυτίζεται, τουλάχιστον εν μέρει, με τον κόσμο των ακουόντων, που συνήθως είναι ο κόσμος των γονιών και συγγενών του (οι γονείς του 90% των κωφών παιδιών είναι ακούοντες). Από την άλλη, το παιδί θα πρέπει, το συντομότερο δυνατό, να έρθει σε επαφή με τον κόσμο των κωφών, με τον άλλον του κόσμο δηλαδή. Πρέπει να αισθάνεται άνετα στους δύο κόσμους και να είναι ικανό να ταυτίζεται, όσο γίνεται, με τον καθένα από αυτούς.

Η διγλωσσία είναι ο μοναδικός τρόπος να ικανοποιηθούν αυτές οι ανάγκες

Διγλωσσία σημαίνει γνώση και τακτική χρήση δύο ή περισσότερων γλωσσών. Η διγλωσσία, ομιλούμενη γλώσσα/νοηματική γλώσσα, είναι ο μόνος τρόπος μέσω του οποίου μπορεί το παιδί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, δηλαδή να επικοινωνεί με τους γονείς του από μικρή ηλικία, να αναπτύσσει τις γνωστικές ικανότητές του, να αποκτά γνώσεις για τον έξω κόσμο, να επικοινωνεί πλήρως με τον κοινωνικό περίγυρο και να γίνει μέλος και του κόσμου των κωφών και του κόσμου των ακουόντων.

Τί είδος διγλωσσία;

Η διγλωσσία του κωφού παιδιού συνεπάγεται τη νοηματική γλώσσα, που χρησιμοποιεί η κοινότητα των κωφών, και την ομιλούμενη γλώσσα που χρησιμοποιεί η πλειοψηφία των ακουόντων. Την τελευταία την αποκτούν στην γραπτή της μορφή και, όταν είναι δυνατόν, και στην προφορική. Οι δύο γλώσσες θα παίζουν διαφορετικούς ρόλους σε κάθε παιδί. Σε ορισμένα παιδιά θα κυριαρχεί η νοηματική, σε κάποια άλλα η ομιλούμενη, και σε άλλα θα υπάρχει ισορροπία μεταξύ των δύο γλωσσών. Εξάλλου, εξ' αιτίας των διαφορετικών πιθανών βαθμών απώλειας της ακοής και της σύνθετης κατάστασης επαφής των δύο γλωσσών (τέσσερις γλωσσικοί τύποι, δύο συστήματα παραγωγής και δύο λήψης κ.λπ.) μπορούμε να βρούμε διάφορες μορφές διγλωσσίας, με άλλα λόγια, η πλειοψηφία των κωφών παιδιών θα αποκτήσει διάφορα επίπεδα διγλωσσίας και "διπολιτισμού"2. Με αυτή την έννοια δεν θα διαφέρουν από το μισό περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού, που ζει χρησιμοποιώντας δύο ή περισσότερες γλώσσες (εκτιμάται ότι στον κόσμο υπάρχουν τόσοι δίγλωσσοι -για να μην πούμε περισσότεροι-όσοι μονόγλωσσοι). Όπως άλλα δίγλωσσα παιδιά, τα κωφά θα μεταχειρίζονται και τις δύο γλώσσες στην καθημερινή τους ζωή μια και ανήκουν πλήρως σε δύο κόσμους, των ακουόντων και των κωφών.

2 Ο όρος "Διπολιτισμός" σημαίνει την ταύτιση πολιτισμικά με δύο γλωσσικές κοινότητες

Ποιος είναι ο ρόλος της νοηματικής γλώσσας;

Η νοηματική γλώσσα πρέπει να είναι η πρώτη (ή μία από τις πρώτες) γλώσσα των παιδιών που έχουν σοβαρή απώλεια της ακοής. Είναι μία φυσική γλώσσα, πλήρως εξελιγμένη, η οποία εξασφαλίζει μια πλήρη και ολοκληρωμένη επικοινωνία. Σε σύγκριση με την ομιλούμενη, η νοηματική γλώσσα δίνει στα κωφά παιδιά την ευκαιρία να επικοινωνούν πλήρως και από πολύ μικρή ηλικία με τους γονείς τους, με την προϋπόθεση ότι όλοι την έχουν μάθει έγκαιρα. Η νοηματική παίζει σημαντικό ρόλο στη γνωστική και κοινωνική εξέλιξη του παιδιού και διευκολύνει την απόκτηση γνώσεων γύρω από τον κόσμο που το περιβάλλει. Θα επιτρέψει στο παιδί να ενισχύσει την πολιτιστική του ταύτιση με τον κόσμο των κωφών (έναν από τους δύο κόσμους στους οποίους ανήκει) μόλις ξεκινήσει την επαφή του με αυτόν τον κόσμο. Επιπροσθέτως, η νοηματική θα του επιτρέψει να αποκτήσει και την ομιλούμενη γλώσσα, είτε γραπτά είτε προφορικά. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι μία πρώτη γλώσσα, νοηματική ή ομιλούμενη, αν αποκτηθεί με φυσιολογικό τρόπο, ενθαρρύνει σε μεγάλο βαθμό την απόκτηση και μίας δεύτερης. Τέλος, το γεγονός ότι το παιδί είναι ικανό να μεταχειρίζεται τη νοηματική διασφαλίζει ότι κατέχει μία τουλάχιστον γλώσσα. Παρ' όλες τις αξιοσημείωτες προσπάθειες των κωφών παιδιών και των επαγγελματιών που έχουν σχέση με αυτά και παρ' όλη την τεχνολογική υποστήριξη, είναι γεγονός ότι πολλά κωφά παιδιά αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στο να κατακτήσουν και να αναπαράγουν μία γλώσσα στην προφορική της μορφή. Το να περιμένουμε κάποια χρόνια για να πετύχουμε ένα ικανοποιητικό επίπεδο που ίσως δεν κατορθωθεί ποτέ και να αρνούμαστε σ' αυτήν την περίοδο την πρόσβαση του κωφού παιδιού σε μία γλώσσα που ικανοποιεί τις ανάγκες του (τη νοηματική) ισοδυναμεί με το να δεχτούμε το ρίσκο μίας καθυστέρησης στη γλωσσική, γνωστική, κοινωνική και προσωπική του εξέλιξη.

Ποιος είναι ο ρόλος της ομιλούμενης γλώσσας;

Το να είναι κανείς δίγλωσσος σημαίνει να γνωρίζει και να χρησιμοποιεί δύο ή περισσότερες γλώσσες. Η δεύτερη γλώσσα των κωφών παιδιών θα είναι η ομιλούμενη, αυτή που χρησιμοποιεί η κοινότητα των ακουόντων, στην οποία επίσης ανήκουν. Αυτή η γλώσσα, στην προφορική και/ή γραπτή μορφή της, είναι η γλώσσα των γονιών, αδελφών, συγγενών, μελλοντικών του φίλων ή υπαλλήλων κ.λπ. Όταν αυτοί που δρουν μαζί με το κωφό παιδί δε γνωρίζουν τη νοηματική γλώσσα, είναι σημαντικό να αποκατασταθεί η επικοινωνία μεταξύ τους, γεγονός όμως που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ομιλούμενη γλώσσα. Επιπλέον, η ομιλούμενη γλώσσα, κυρίως με την γραπτή της μορφή, θα αποτελέσει σημαντικό μέσο για την απόκτηση γνώσεων. Μεγάλο ποσοστό αυτών που γνωρίζουμε διαδίδεται μέσω της γραφής, τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο. Άλλωστε, η επιτυχία του κωφού παιδιού στο σχολείο καθώς και οι μελλοντικές επαγγελματικές του επιτυχίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή χρήση της ομιλούμενης γλώσσας γραπτά και, όταν είναι δυνατόν, προφορικά.

Συμπεράσματα

Αποτελεί καθήκον μας να επιτρέψουμε στο κωφό παιδί την απόκτηση δύο ή περισσότερων γλωσσών, της νοηματικής γλώσσας της κοινότητας των κωφών (σαν πρώτης γλώσσας, εάν η απώλεια ακοής είναι σοβαρή) και της ομιλούμενης γλώσσας της πλειοψηφίας των ακουόντων. Για αυτόν το σκοπό το παιδί θα πρέπει να έχει επαφή και με τις δύο γλωσσικές κοινότητες και θα πρέπει να νιώσει την ανάγκη να μάθει και να χρησιμοποιεί και τις δύο γλώσσες. Το να στηριζόμαστε σε μία γλώσσα,

την ομιλούμενη, βασιζόμενοι στις πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις, είναι σαν να στοιχηματίζουμε το μέλλον του κωφού παιδιού. Αποτελεί μεγάλο ρίσκο για την προσωπική και γνωστική του ανάπτυξη καθώς και άρνηση της δυνατότητάς του να ταυτίζεται πολιτισμικά με τους δύο κόσμους στους οποίους ανήκει.

Η επαφή του με δύο γλώσσες από μικρή ηλικία, θα του προσφέρει πολύ περισσότερη βοήθεια από το να χρησιμοποιεί μόνο μία μόνο γλώσσα, όποιο κι αν είναι το μέλλον του και όποιος κι αν είναι ο κόσμος στον οποίο θα επιλέξει να ζει (ορισμένες φορές μόνο σε έναν από τους δύο). Κανείς δεν μετάνιωσε που έμαθε μερικές γλώσσες. Το αντίθετο συνέβη σε πολλούς που δε γνωρίζουν περισσότερες από μια γλώσσες, ιδιαίτερα αν κρίνεται η προσωπική τους ανάπτυξη. Το κωφό παιδί θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να μεγαλώσει δίγλωσσο και ευθύνη μας είναι να το βοηθήσουμε.

Του ιδίου συγγραφέα:

Grosjean, F. (1982). Life with Two Languages: An Introduction to Bilingualism. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Grosjean, F. (1987). Bilingualism. In Gallaudet Encyclopedia of Deaf People and Deafness. New York: McGraw-Hill.

Grosjean, F. (1992). The bilingual and the bicultural person in the hearing and in the deaf world. Sign Language Studies, 77, 307-320.

Grosjean, F. (1993). La personne bilingue et biculturelle dans le monde des entendants et des sourds. Nouvelles pratiques sociales, 6(1), 69-82.

Grosjean, F. (1993). Le bilinguisme et le biculturalisme: essai de définition. TRANEL (Travaux neuchâtelois de linguistique), 19, 13-42.

Grosjean, F. (1994). Individual bilingualism. In The Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Pergamon Press.

Grosjean, F. (1994). Sign bilingualism: Issues. In The Encyclopedia of Language and Linguistics. Oxford: Pergamon Press.

Grosjean, F. (1996). Living with two languages and two cultures. In I. Parasnis (Ed.), Cultural and Language Diversity: Reflections on the Deaf Experience (pp. 20-37). Cambridge: Cambridge University Press.

πηγή:  http://www.francoisgrosjean.ch/

ΑΛΤΣΧΑΙΜΕΡ

Τι σημαίνει άνοια;

O όρος “άνοια” αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων που παρουσιάζουν συνήθως άτομα με νοσήματα του εγκεφάλου, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων. Η απώλεια των κυττάρων αυτών είναι μια φυσιολογι­κή διαδικασία, αλλά στα νοσήματα που οδηγούν σε άνοια αυτό εμφανίζεται με ταχύτερο ρυθμό και οδηγεί στο να μη λειτουργεί ο εγκέφαλος του ατόμου με φυσιολογικό τρόπο.

Τα συμπτώματα της άνοιας περιλαμβάνουν μια σταδιακή και αργή επιδείνωση της ικανότητας του ατόμου να λειτουργεί, που δε διορθώνεται. Η εγκεφαλική βλάβη προ­σβάλλει τη νοητική λειτουργία του ατόμου (μνήμη, προσοχή, συγκέντρωση, γλώσσα, σκέψη κ.λπ.) και αυτό, με τη σειρά του, έχει αντίκτυπο στη συμπεριφορά. Η άνοια, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στους εκφυλιστικούς τύπους της νόσου. Αναφέρεται σ' ένα σύνδρομο που δεν ακολουθεί πάντα την ίδια πορεία εξέλιξης. Σε μερικές περι­πτώσεις, η κατάσταση του ασθενούς μπορεί να βελτιωθεί ή να παραμείνει σταθερή για ορισμένο χρονικό διάστημα. Ένα μικρό ποσοστό περιπτώσεων άνοιας είναι θερα­πεύσιμες ή δυνητικά αναστρέψιμες, αλλά η πλειονότητα των περιπτώσεων οδηγεί στο θάνατο. Οι περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από “επιπλοκές”, όπως πνευμο­νία, παρά από την ίδια τη νόσο. Ωστόσο, εάν η άνοια ξεκινά πολύ αργά στη ζωή, οι επιπλοκές τείνουν να είναι λιγότερο σοβαρές.

Η νόσος του Αλτσχάιμερ παρατηρείται σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις άνοιας. Η αμέσως επόμενη συχνή αιτία άνοιας είναι η αγγειακή άνοια. Αυτή προκα­λείται από μια σειρά μικρών εγκεφαλικών επεισοδίων (έμφρακτα) που επηρεάζουν την παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Οι υπόλοιπες περιπτώσεις άνοιας μπορεί να οφείλονται σε πολυάριθμα αίτια, π .χ. να είναι αποτέλεσμα Έιτζ, νόσου του Μπινσβάν­γκερ, νόσου του Κρόιτσφελντ-Γιάκομπ, κατάθλιψης, διάχυτης νόσου σωματίων του Λούι, συνδρόμου Ντάουν, συνδρόμου Γκέρστμαν-Στράουσλερ-Σάινκερ, νόσου του Χάντινγκτον, μεταβολικών νοσημάτων, νόσου του Πικ και νόσου του Πάρκινσον, καθώς και αποτέλεσμα χρήσης φαρμάκων.

Τι είναι νόσος του Αλτσχάιμερ;

Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά και προοδευτικά καταστρέφει εγκεφαλικά κύτταρα. Πήρε το όνομά της από τον Alois Alzheimer , έναν Γερμανό νευρολόγο, ο οποίος το 1907 πρώτος περιέγραψε τα συμπτώματα και τα νευ­ροπαθολογοανατομικά ευρήματα της νόσου, όπως είναι οι πλάκες και οι νευροϊνιδιακές εκφυλίσεις στον εγκέφαλο. Η νόσος προσβάλλει τη μνήμη και τη νοητική λειτουργία (π.χ., σκέψη, ομιλία κ.λπ.), αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει και σε άλλα προβλήματα, όπως σε σύγχυση, αλλαγές στη διάθεση και αποπροσανατολισμό σε χρόνο και χώρο.

Αρχικά, τα συμπτώματα όπως η διαταραχή στη μνήμη και η απώλεια των νοητι­κών λειτουργιών, μπορεί να είναι τόσο ήπια ώστε να περνούν απαρατήρητα, τόσο από το ίδιο το άτομο όσο και από την οικογένεια και τους φίλους του. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα γίνονται ολοένα και πιο εμφανή και αρχίζουν να εμπλέκονται με την καθημερινή εργασία και τις κοινωνικές δραστηριότητες. Πρακτι­κές δυσκολίες με καθημερινές ασχολίες, όπως το ντύσιμο, το πλύσιμο, η τουαλέτα προοδευτικά γίνονται τόσο σοβαρές ώστε, με την πάροδο του χρόνου, το άτομο εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους. Η νόσος του Αλτσχάιμερ δεν είναι ούτε μολυσματική ούτε μεταδοτική. Είναι μια ανίατη νόσος, η οποία προκαλεί μια γενική αποδιοργάνωση στην υγεία. Ωστόσο, η πιο συχνή αιτία θανάτου είναι η πνευμονία, γιατί, καθώς η νόσος εξελίσσεται, το ανοσολογικό σύστημα αποδυναμώνεται, ενώ παρουσιάζεται απώλεια βάρους, που αυξάνει τον κίνδυνο λοιμώξεων του ανωτέρου και του κατωτέρου αναπνευστικού συστήματος.

Ποιος έχει πιθανότητα να προσβληθεί;

Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι κάποια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων είναι πιθανότερο να αναπτύξει τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Η φυλή, το επάγγελμα, το επίπεδο της μόρφωσης, η γεωγραφική θέση και η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση δεν είναι καθοριστικοί παρά­γοντες της νόσου. Ωστόσο, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα άτομα με υψηλότερο μορ­φωτικό επίπεδο κινδυνεύουν λιγότερο απ' αυτά με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο.

Συγκρίνοντας μεγάλες ομάδες ατόμων με νόσο του Αλτσχάιμερ με άλλους που δεν έχουν τη νόσο, κάποιοι ερευνητές προτείνουν πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα από άλλους να προσβληθούν από τη νόσο. Παρ' όλα αυτά, είναι απίθανο η ασθένεια να οφείλεται σε έναν και μόνο παράγοντα. Είναι πιο πιθανό, ότι συνδυασμός παραγόντων (με διαφο­ρετική για τη νόσο βαρύτητα από άτομο σε άτομο) να οδηγεί στην εμφάνισή της.

Είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ κληρονομική;

Η νόσος του Αλτσχάιμερ συνήθως δεν είναι κληρονομική. Επομένως δεν προκαλείται από γονίδιο που παίρνει ένα άτομο από τους γονείς του. Ακόμη και αν αρκετά μέλη της οικογενείας σας έχουν διαγνωσθεί ότι πάσχουν από τη νόσο του Αλτσχάιμερ, αυτό δε σημαίνει ότι θα αναπτύξετε κι εσείς, καθώς η πλειο­νότητα των περιπτώσεων της νόσου δεν έχει γενετικό υπόβαθρο. Η νόσος είναι τόσο συχνή στους ηλικιωμένους, που δεν είναι σπάνιο δύο ή περισσότερα μέλη μιας οικο­γένειας, ηλικίας άνω των 65 ετών να πάσχουν από αυτήν.

Υπάρχει κάποια εξέταση που μπορεί να προβλέψει την νόσο του Αλτσχάιμερ;

Όχι, και δεν συνιστάται να χάνει κανείς χρόνο και χρήματα σε εξετάσεις. Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψει κανείς εάν ένα συγκεκριμένο άτομο θα αναπτύ­ξει τη νόσο.

Πώς διαγιγνώσκεται η νόσος του Αλτσχάιμερ;

Δεν υπάρχει μια και μοναδική εξέταση που θα καθορίσει εάν κάποιος πάσχει από Αλτσχάιμερ. Διαγιγνώσκεται μέσω μιας διαδικασίας αποκλεισμού, περισσότερο από μια προσεκτική εξέταση της φυσικής και διανοητικής κατάστασης του ατόμου, παρά από την ανεύρεση ενδεικτικών στοιχείων υπέρ της νόσου.

Δυνατή, πιθανή ή βέβαιη;

Στην πραγματικότητα υπάρχουν τρεις διαγνώσεις: δυνατή, πιθανή ή βέβαιη νόσος του Αλτσχάιμερ. Η διάγνωση της δυνατής νόσου βασίζεται πάνω στην παρατήρηση των κλινικών συμπτωμάτων και την προσβολή δύο ή περισσότερων γνωστικών λειτουργιών (π.χ. μνήμη, λόγος ή σκέψη ), όταν είναι παρούσα μια δεύτερη νόσος, που δε θεωρεί­ται η αιτία της άνοιας, αλλά κάνει τη διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιμερ λιγότερο βέβαιη. Η διάγνωση θεωρείται πιθανή, με βάση τα παραπάνω κριτήρια, αλλά με την απουσία μιας δεύτερης νόσου. Η αναγνώριση των χαρακτηριστικών πλακών και των νευροϊνιδιακών εκφυλίσεων στον εγκέφαλο είναι ο μόνος τρόπος για να επιβεβαιώσει κανείς τη διάγνωση της νόσου του Αλτσχάιμερ. Για τον λόγο αυτό, η τρίτη διάγνωση της βέβαιης νόσου του Αλτσχάιμερ μπορεί να τεθεί μόνο μετά από νεκροτομή ή βιοψία.

Υπάρχει θεραπεία για τη νόσο του Αλτσχάιμερ;

Προς το παρόν, δεν υπάρχει κάποια προληπτική ή θεραπευτική αγωγή που να παρεμβαίνει στην εξέλιξη της νόσου του Αλτσχάιμερ. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια υπάρχει πρόοδος στην ανάπτυξη χολινεργικών φαρμάκων τα οποία έχουν θετική επίδραση στα συμπτώματα της νόσου.

Έχει αποδειχθεί ότι τα άτομα που υποφέρουν από τη νόσο έχουν ελαττωμένα επίπεδα ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή (χημική ουσία που είναι υπεύ­θυνη για τη μεταβίβαση μηνυμάτων από ένα κύτταρο σε άλλο) που παίζει ση­μαντικό ρόλο στη μνημονική διαδικασία. Έχουν παρασκευαστεί συγκεκριμένα φάρμακα που μπορούν ν' αναστείλουν το ένζυμο που αποδομεί την ακετυλοχο­λίνη. Σε ορισμένους ασθενείς, τα φάρμακα αυτά βελτιώνουν κυρίως τη μνήμη και τη συγκέντρωση αλλά και τις περισσότερες από τις λοιπές γνωστικές ικανότητες. Υπάρχουν επιπρόσθετες ενδείξεις ότι ορισμένα εξ αυτών έχουν τη δυνατότητα να βελτιώσουν τις καθημερινές δραστηριότητες των ασθενών και να επιβραδύνουν την επιδείνωση των συμπτωμάτων. Φάρμακα που αναστέλλουν το ένζυμο, αυτό που λέγεται ακετυλοχινεστεράση, υπάρχουν στη φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα:

1. Μνήμη

Πώς να αντιμετωπίσετε την απώλεια μνήμης

• Προσπαθήστε να διατηρήσετε θετική στάση και να παρέχετε επιβεβαίωση.
• Μην παίρνετε προσωπικά τη στάση του ασθενούς
• Αποφεύγετε να εστιάζετε την προσοχή σε λάθη και προβλήματα
• Δίνετε υπενθυμίσεις κατά διαστήματα και χρησιμοποιείτε σημάδια και γραπτές παραινέσεις

Πώς να προλάβετε προβλήματα που οφείλονται στην απώλεια μνήμης

• Προσαρμόστε το περιβάλλον και αποφύγετε περιττές αλλαγές
• Δημιουργήστε πρόγραμμα καθημερινών δραστηριοτήτων
• Συμβουλευτείτε τα σχετικά κεφάλαια για περισσότερες πληροφορίες, σχετικά με
• την αντιμετώπιση της απώλειας μνήμης σε συγκεκριμένες καταστάσεις

2. Επικοινωνία

Πώς να διευκολύνετε τη λεκτική επικοινωνία

• Προσπαθήστε να υιοθετήσετε μια θετική προσέγγιση
• Καθίστε απέναντι από το άτομο με άνοια και προσπαθήστε να το ενθαρρύνετε να μιλήσει
• Προσπαθήστε να καταλάβετε τα συναισθήματα που εκφράζονται
• Αποφύγετε να επισύρετε αναίτια την προσοχή σε λάθη
• Προσφέρετε υποστήριξη
• Προσαρμόστε το στυλ του λόγου και τη φωνή σας (χωρίς να ακούγεται αφύσικη)
• Σιγουρευτείτε ότι δεν υπάρχουν σωματικά προβλήματα που επηρεάζουν την επικοινωνία

3. ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΕΠΑΦΗ

Πώς να χρησιμοποιήσετε τη μη λεκτική επικοινωνία

• Προσπαθήστε να σιγουρευτείτε ότι δεν μεταδίδετε αντικρουόμενα μηνύματα
• Προσπαθήστε να ερμηνεύσετε τη γλώσσα του σώματος του ατόμου με άνοια
• Για να διευκολύνετε την ομιλία, προσπαθήστε να διατηρήσετε την οπτική επαφή όταν μιλάτε στο άτομο με άνοια και αγγίξτε το χέρι του, αν είναι απαραίτητο
• Προσφέρετε επιβεβαίωση και υποστήριξη διαμέσου της σωματικής επαφής

4. ΑΝΑΓΝΩΣΗ, ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕIΚΟΝΕΣ/ ΣΥΜΒΟΛΑ

Πώς να χρησιμοποιήσετε την ανάγνωση, γραφή και τις εικόνες/σύμβολα

• Ελέγχετε τακτικά, αν το άτομο με άνοια μπορεί ακόμη να διαβάσει και να καταλάβει το νόημα
• Αφήστε μηνύματα για υπενθύμιση (περιοριστείτε σε ένα μήνυμα σε κάθε φύλλο χαρτιού)
• Χρησιμοποιήστε σύμβολα που δεν είναι ιδιαίτερα αφηρημένα και συνδυάστε σύμβολα, εικόνες ή φωτογραφίες με το γραπτό λόγο, για να εξασφαλίσετε την κατανόηση

5. Αποπροσανατολισμός

Πώς να αντιμετωπίσετε τον αποπροσανατολισμό

• Προσφέρετε εξασφάλιση
• Προσπαθήστε να βρείτε τρόπους για να βοηθήσετε το άτομο με άνοια να καταλάβει τον χρόνο

Πώς να προλάβετε προβλήματα που οφείλονται στον αποπροσανατολισμό

• Δημιουργήστε συνήθειες
• Προσαρμόστε το περιβάλλον στις ανάγκες του ατόμου με άνοια και μετά αποφύγετε τις αναίτιες αλλαγές

6. Επιθετική συμπεριφορά

Πώς να αντιμετωπίζετε την επιθετική συμπεριφορά

• Παραμείνετε ήρεμοι και με αυτοκυριαρχία
• Προσπαθήστε να αποσπάσετε τον ασθενή
• Αποφύγετε να τον αντιμετωπίσετε ή προσπαθήστε να τον συγκρατήσετε
• Φροντίστε για τη δική σας ασφάλεια (αφήνετε πάντα στον εαυτό σας μια έξοδο κινδύνου)
• Βρείτε κάποιον εκπαιδευμένο να σας διδάξει πώς να αποφύγετε ένα δυνατό κράτημα
• Μιλήστε για το τι συνέβη και για τα συναισθήματά σας με κάποιον που εμπιστεύεστε
• Συμβουλευτείτε ένα γιατρό

Πώς να εμποδίσετε την επιθετική συμπεριφορά

• Προσπαθήστε να βρείτε την αιτία που προκάλεσε αυτήν την κατάσταση, ώστε να την εμποδίσετε να συμβεί πάλι στο μέλλον

7. Ανησυχία και νευρικότητα

Πώς να αντιμετωπίσετε την ανησυχία και τη νευρικότητα

• Μείνετε ήρεμοι και μιλάτε ευγενικά
• Δώστε στον ασθενή αρκετό χώρο για να μη νιώθει περιορισμένος Δώστε του κάτι για να παίζει, π.χ. ένα μαντίλι
• Βρείτε κάτι χρήσιμο που μπορεί να κάνει, π.χ. να καθαρίσει πατάτες ή να διπλώνει πετσέτες
• Λίγο νερό μπορεί να βοηθήσει κάποιον να ηρεμήσει
• Μην κατηγορείτε τον εαυτό σας

Πώς να εμποδίσετε την ανησυχία και τη νευρικότητα

• Κόψτε του τα ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη
• Προσπαθήστε να απλοποιήσετε το περιβάλλον του
• Συμβουλευτείτε έναν γιατρό, αν ο ασθενής είναι εξαιρετικά ανήσυχος

8. Θυμός

Πώς να αντιμετωπίσετε το θυμό

• Μείνετε ήρεμοι και μην το παίρνετε προσωπικά
• Μη νιώθετε άσχημα για το επεισόδιο, αφού ο ασθενής με άνοια μάλλον θα το ξεχάσει σε λίγο

Πώς να εμποδίσετε το θυμό

• Προσπαθήστε να Βρείτε τι προκάλεσε το θυμό, ώστε να το αποφύγετε στο μέλλον
• Προσπαθήστε να μην ανακατευτείτε, αν δε χρειάζεται, ή να υπερβάλλετε για τη σοβαρότητα των πραγμάτων
• Προσπαθήστε να μην δείχνετε προστατευτικοί ή αυταρχικοί

9. Άγχος και φόβος

Πώς να αντιμετωπίσετε το άγχος και το φόβο

• Καθησυχάστε το άτομο και προσπαθήστε να έχετε σωματική επαφή
• Ανταποκριθείτε στα εκφραζόμενα αισθήματά του
• Εάν είναι δυνατό, προσπαθήστε να του αποσπάσετε την προσοχή, ή απομακρύνετε την αιτία του άγχους
• Εάν το πρόβλημα είναι πάρα πολύ έντονο, συμβουλευτείτε γιατρό

Πώς να εμποδίσετε την εμφάνιση άγχους και φόβου

• Προσπαθήστε να διατηρήσετε ένα σταθερό περιβάλλον και δημιουργήστε συνθήκες ρουτίνας (συγκεκριμένο καθημερινό πρόγραμμα)
• Προσπαθήστε να περιορίσετε πιθανές πηγές άγχους
• Προσπαθήστε να έχετε καλή διάθεση

10. Απάθεια

Πώς να αντιμετωπίσετε την απάθεια

• Μην εξαναγκάζετε το άτομο με άνοια να κάνει κάτι χωρίς τη θέλησή του
• Ενθαρρύνετέ το να κάνει κάτι στο οποίο τα καταφέρνει
• Συγχαρείτε το γι' αυτό που κατόρθωσε
• Προσπαθήστε να κρατάτε σε εγρήγορση το μυαλό και το σώμα του
• Αφήστε το να σταματήσει, μόλις κουραστεί ή το θελήσει
• Προσπαθήστε να κινήσετε το ενδιαφέρον του (ευχάριστες δραστηριότητες, περίπατοι, μουσική κ.λπ.)

11. Απότομες αλλαγές της διάθεσης και υπερβολική θλίψη ή χαρά

Πώς να αντιμετωπίζετε τις απότομες αλλαγές της διάθεσης και την υπερβολική χαρά ή θλίψη

• Προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμος. Μην παίρνετε το επεισόδιο προσωπικά
• Προσπαθήστε να καθησυχάσετε το άτομο που μπορεί να έχει αναστατωθεί

12. Προσκόλληση και παρακολούθηση

Πώς να αντιμετωπίσετε την παρακολούθηση και την προσκόλληση

• Διαβεβαιώστε το άτομο με άνοια ότι θα επιστρέψετε σύντομα
• Κανονίστε με κάποιον να μείνει μαζί του
• Βρείτε του κάτι να ασχοληθεί, όσο θα λείπετε
• Επικοινωνήστε με το γιατρό

13. Παράξενη συμπεριφορά -Συμπεριφορά που φέρνει αμηχανία

Πώς να αντιμετωπίσετε τις παράξενες συμπεριφορές και αυτές που δημιουργούν αμηχανία στους άλλους

• Προσπαθήστε ώστε η αντίδρασή σας να μην είναι υπερβολική
• Εάν το άτομο με άνοια συμπεριφέρεται ανάρμοστα, προσπαθήστε, χωρίς να το καταλά-βει, να το απομακρύνετε από τον συγκεκριμένο χώρο ή αποσπάστε του την προσοχή
• Σκεφτείτε εάν πραγματικά χρειάζεται να σταματήσετε τη συμπεριφορά του αυτή
• Συζητήστε τα συναισθήματα αμηχανίας που νιώθετε με άλλους που έχουν παρόμοιες εμπειρίες

Πώς να εμποδίσετε την εμφάνιση αυτών των συμπεριφορών

• Παρατηρήστε και κατανοήστε κάτω από ποιες συνθήκες εμφανίζονται αυτές οι συμπεριφορές

14. Αδυναμία στην αναγνώριση προσώπων και αντικειμένων

Πώς να αντιμετωπίσετε την αδυναμία του ατόμου να αναγνωρίζει πρόσωπα και πράγματα

• Εξηγήστε τι είναι ένα αντικείμενο ή ποιος είναι κάποιος, εάν νιώθετε ότι είναι απαραίτητο
• Δώστε στο άτομο το κατάλληλο αντικείμενο εάν έχει κάνει λάθος
• Σεβαστείτε την άποψη του ατόμου και αποφύγετε τις άσκοπες διορθώσεις
• Μη δίνετε υπερβολική προσοχή στο λάθος που έκανε
• Προσπαθήστε να μην πάρετε προσωπικά την αποτυχία του ατόμου να σας αναγνωρίσει

15. Νιώθοντας θλίψη / έχοντας κατάθλιψη

Πώς να αναγνωρίζετε την κατάθλιψη

• Αναζητήστε σημάδια κατάθλιψης (δείτε παρακάτω λεπτομέρειες)
• Αναζητήστε λόγους, που το άτομο θα μπορούσε να έχει κατάθλιψη
• Αναζητήστε πιθανές αλλαγές στη συμπεριφορά και τη στάση του ατόμου, καταθλιπτικές εκδηλώσεις ή παραισθήσεις, και παραληρητικές ιδέες με περιεχόμενο ανάλογο προς την κατάθλιψη

Πώς να αντιμετωπίζετε την κατάθλιψη

• Συμβουλευτείτε ένα γιατρό (ζητήστε φάρμακα ή άλλη θεραπεία)
• Υποστηρίξτε και καθησυχάστε τον ασθενή
• Προσπαθήστε να σπάσετε τον κύκλο της κατάθλιψης (δείτε παρακάτω)

16. Απογοήτευση

Πώς να αντιμετωπίσετε την απογοήτευση

• Μεταχειριστείτε το χιούμορ

Πώς να αποτρέψετε την απογοήτευση

• Ενθαρρύνετε τα άτομα που πάσχουν από άνοια να κάνουν πράγματα μόνα τους
• Δώστε τους περιορισμένο αριθμό επιλογών

17. Ψευδαισθήσεις και παραληρητικές ιδέες (λανθασμένα “πιστεύω”)

Πώς να αντιμετωπίσετε τις ψευδαισθήσεις και τις παρανοειδείς σκέψεις

• Προσπαθήστε να εξηγήσετε και να επιβεβαιώσετε τον ασθενή σας, χωρίς να προκαλείτε τα “πιστεύω” του
• Προσπαθήστε να αποσπάσετε την προσοχή του
• Μη χρησιμοποιήσετε φυσικούς περιορισμούς (π.χ. δέσιμο)
• Μην αμφισβητήσετε αμέσως τα “πιστεύω” του σε μερικές περιπτώσεις ίσως να είναι σωστά

Πώς να εμποδίσετε τις ψευδαισθήσεις και τις παραισθήσεις

• Συμβουλευτείτε ένα γιατρό
• Προσπαθήστε ν' ανακαλύψετε την αιτία και αλλάξτε το περιβάλλον

18. Κρύψιμο / χάσιμο αντικειμένων και άδικες κατηγορίες

Πώς να αντιμετωπίσετε το χάσιμο ή το κρύψιμο αντικειμένων και τις άδικες κατηγορίες

• Καθησυχάστε τον ασθενή με άνοια και βοηθήστε τον να βρει το χαμένο αντικείμενο
• Προσπαθήστε να μην παίρνετε προσωπικά τις κατηγορίες

Πώς να προλάβετε προβλήματα που προκαλούνται από το χάσιμο ή το κρύψιμο αντικειμένων

• Προσπαθήστε να παρακολουθείτε πού φυλάσσονται διάφορα αντικείμενα και πού υπάρχει η τάση να κρύβονται
• Κάντε αντίγραφα σημαντικών αντικειμένων (κλειδιών, γυαλιών, εγγράφων κ.λπ.)
• Μειώστε τον αριθμό των πιθανών κρυψώνων και ελέγχετε τα καλάθια απορριμμάτων πριν τα αδειάσετε
• Ψάξτε για κρυμμένα και “αποθηκευμένα” τρόφιμα
• Προειδοποιήστε τους άλλους προκαταβολικά, να μην παίρνουν προσωπικά τις κατηγορίες

http://www.psycrete.gr/pages.fds?pagecode=03.07.01