ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΗΨΙΑ

 

 

1. Ψυχραιμία. Ταυτόχρονα ηρεμήστε και τους υπόλοιπους που βρίσκονται κοντά στον άρρωστο και δώστε τους να καταλάβουν ότι δεν κινδυνεύει ο άρρωστος.

2. Καθαρίστε την περιοχή γύρω από το παιδί έτσι ώστε να μην υπάρχουν σκληρά αντικείμενα πάνω στα οποία πιθανό να κτυπήσει.

3. Βάλτε κάτι μαλακό κάτω από το κεφάλι του, ένα μαξιλάρι για παράδειγμα.

4. Δεν χρειάζεται να τον μετακινήσετε εκτός αν στην θέση που βρίσκεται κινδυνεύει.

5. ΜΗΝ προσπαθείτε με τα χέρια σας να σταματήσετε τους σπασμούς. Δεν πρόκειται να πετύχετε τίποτα. Οι σπασμοί θα σταματήσουν από μόνοι τους.

6. Βάλτε το παιδί στα πλάγια και σιγουρευτείτε ότι μπορεί να αναπνέει ελεύθερα από την μύτη και το στόμα. Επίσης η θέση αυτή θα τον βοηθήσει, σε περίπτωση που κάνει εμετό, να μην πάει τροφή στους πνεύμονές του .

7. Μην προσπαθήσετε να τραβήξετε την γλώσσα του ή να τοποθετήσετε κάτι σκληρό στο στόμα. Δεν κινδυνεύουν να καταπιούν την γλώσσα τους, όπως πολύ λανθασμένα πιστεύει ο κόσμος.

8. Μείνετε κοντά στο παιδί μέχρι να σταματήσουν οι σπασμοί. Συνήθως μετά την κρίση θέλουν να κοιμηθούν. Συνοδεύσετε το παιδί στο σπίτι του.

9. Δεν χρειάζεται να του δώσετε τίποτα να φαει ή να πιει, ειδικά κατά την διάρκεια της κρίσης αυτό είναι πολύ επικίνδυνο.

Πηγή: http://www.paidiatros.com/MAIN/article-321-0-0-0.aspx

ΠΡΟΩΡA ΜΩΡΑ!!!!

Αν το μωρό σας γεννήθηκε πρόωρα… είστε μέσα στη μόδα της εποχής! Σήμερα όλο και περισσότερα μωράγεννιούνται λίγες ή περισσότερες εβδομάδες νωρίτερα απ’ την αναμενόμενη ημερομηνία τοκετού, πάνω από 12%, σύμφωνα με πρόσφατες ιατρικές έρευνες.

Όσο περισσότερες είναι οι γυναίκες που κυοφορούν σε μεγαλύτερη ηλικία, όσο περισσότερες είναι οι πολύδυμες κυήσεις χάρη στην εξωσωματική γονιμοποίηση, τόσο αυξάνονται οι πρόωροι τοκετοί. Τα καλά νέα είναι πως τα περισσότερα «μίνι» μωράκια επιστρέφουν στο σπίτι τους υγιή, ύστερα από μερικές εβδομάδες στη μονάδα πρόωρων του μαιευτηρίου.
Ένα βρέφος θεωρείται πρόωρο αν έχει γεννηθεί πριν την 37η εβδομάδα, ενώ χάρη στην αλματώδη πρόοδο της ιατρικής, τα μωρά αυτά έχουν πια πολύ καλές πιθανότητες, όχι μόνο επιβίωσης, αλλά και φυσιολογικής ψυχοκινητικής ανάπτυξης και υγείας. Σύμφωνα μάλιστα με την Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρία (AAP), τα βρέφη που γεννιούνται μετά την 28η εβδομάδα και ζυγίζουν πάνω από ενάμισι κιλό, έχουν 95% ή και περισσότερο πιθανότητες επιβίωσης.

Πηγή: Παιδί & νέοι γονείς – Απρίλιος 2011 – Τεύχος 148

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά τη δεύτερη εγκυμοσύνη 24 μήνες μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού ....

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

συνιστά τη δεύτερη εγκυμοσύνη

24 μήνες μετά τη γέννηση του πρώτου παιδιού

για την αποφυγή της εμφάνισης επιπλοκών

όπως, μεταξύ άλλων, ο αυξημένος κίνδυνος

της πρόωρης γέννησης του δεύτερου παιδιού.

Οι γονείς που σχεδιάζουν να αποκτήσουν περισσότερα από ένα παιδιά θα πρέπει να σκεφτούν το διάστημα που θα μεσολαβεί μεταξύ των δύο γεννήσεων. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια υποστηρίζουν πως ο κίνδυνος εμφάνισης αυτισμού στο δεύτερο παιδί αυξάνει έως και τρεις φορές όταν η σύλληψη γίνεται μέσα στους επόμενους 12 μήνες από τη γέννηση του πρώτου. Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο «Pediatrics», διαπίστωσε επίσης πως, αν το δεύτερο παιδί συλληφθεί μεταξύ 12 έως 23 μηνών από τη γέννηση του πρώτου παιδιού, έχει διπλάσιο κίνδυνο να διαγνωστεί με αυτισμό σε σύγκριση με τα παιδιά που συλλαμβάνονται αφού το πρώτο παιδί συμπληρώσει και το τρίτο έτος της ηλικίας του. Τα ευρύματα της συγκεκριμένης έρευνας ίσως να αποτελούν μία ένδειξη πως το περιβάλλον της μήτρας αλλάζει τα χρόνια που έπονται μίας εγκυμοσύνης, ίσως μάλιστα οι γυναίκες να παρουσιάζουν έλλειψη σε κάποια θρεπτικά στοιχεία, όπως φυλλικό οξύ.  Παρόλο που ο τριπλασιασμός του κινδύνου για αυτισμό φαντάζει εξαιρετικά απειλητικός, ο David Geffen, καθηγητής Γενετικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, τονίζει πως ο συνολικός κίνδυνος εμφάνισης αυτισμού είναι γενικά χαμηλός και συμπληρώνει πως υπάρχουν πολλοί γονείς που έχουν προτιμήσει εγκυμοσύνες σε κοντινά διαστήματα χωρίς αυτό να έχει οδηγήσει σε παιδιά με αυτισμό.

Πηγή: Forma – Φεβρουάριος 2011 – Τεύχος 96

Το σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού Θανάτου

Ερευνητές αναφέρουν ότι πάνω από το ήμισυ των περιστατικών αιφνίδιου βρεφικού θανάτου που εξετάσθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης τους συνέβησαν όταν τα μωρά βρίσκονταν ξαπλωμένα στο κρεβάτι ή στον καναπέ με έναν από τους γονείς τους.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal, έδειξε επίσης αυξημένη συχνότητα του συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου όταν ο ενήλικας που κοιμόταν μαζί με το βρέφος είχε καταναλώσει προηγουμένως αλκοόλ ή ναρκωτικές ουσίες.

Το σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου εισήχθη στο ιατρικό λεξικό περίπου πριν από 40 έτη για να περιγράψει τα περιστατικά στα οποία μωρά, ηλικίας κυρίως 2-6 μηνών, απεβίωσαν χωρίς να μπορούν να εξηγηθούν τα αίτια. Έκτοτε, η έρευνα έχει δείξει ότι αρκετοί παράγοντες κινδύνου για το σύνδρομο σχετίζονται με τη συμπεριφορά των ατόμων που φροντίζουν τα βρέφη. Για παράδειγμα, οι πιθανότητες εμφάνισης του συνδρόμου είναι πολύ πιο αυξημένες όταν το βρέφος κοιμάται μπρούμυτα και όχι ανάσκελα ή όταν στο κρεβάτι του υπάρχουν μαλακά αντικείμενα όπως μαξιλάρια.

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εικοσαετίας, οι εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού που πραγματοποιήθηκαν σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες έχουν οδηγήσει σε πάνω από 50% μείωση των ποσοστών θανάτου -από περίπου 1 / 800 γεννήσεις ζώντων βρεφών σε 1 / 2.000- αλλά τα ερωτήματα σχετικά με τα αίτια των θανάτων αυτών παραμένουν.

Προσπαθώντας να βρει απαντήσεις, μία ομάδα Βρετανών ερευνητών μελέτησε τα 80 περιστατικά ανεξήγητου συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου που καταγράφηκαν στη νοτιοδυτική Αγγλία από το 2003 έως το 2006, σε σύγκριση με δύο ομάδες βρεφών ελέγχου.

Τα ευρήματα έδειξαν ότι 54% των βρεφών που είχαν καταγραφεί ως περιστατικά συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου απεβίωσαν ενώ κοιμόνταν μαζί με έναν από τους γονείς τους. Επιπλέον, η μελέτη έδειξε ότι σε 25% των περιστατικών οι γονείς τύλιγαν τα βρέφη με υφάσματα (φάσκιωμα) και σε 20% των περιστατικών υπήρχε στο κρεβάτι του βρέφους μαξιλάρι, ποσοστά που ήταν πολύ μεγαλύτερα από αυτά στις ομάδες ελέγχου.

Τα ευρήματα της μελέτης δείχνουν ότι το σύνδρομο μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί, κατέληξαν οι ερευνητές, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για καλύτερη εκπαίδευση των γονέων.

Πηγή: Independent

ΟΤΑΝ Ο ΠΑΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΓΙΑΓΙΑ ΞΕΠΕΡΝΟΥΝ ΤΑ ΟΡΙΑ....

Μπορεί οι γονείς σας να έχουν πάντα τις καλύτερες προθέσεις, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πολλές φορές δε σας κάνουν τη ζωή δύσκολη.

Μάθετε τον τρόπο να τους κάνετε  να παίζουν με τους δικούς σας κανόνες – εξακολουθώντας να δείχνουν  την ίδια λατρεία στα παιδιά σας.

Η Άννα βρίσκει πολύτιμη τη σχέση που έχει αναπτύξη η μαμά της, Ελένη, με τον 3χρονο γιο της Στέφανο. «Έχει περισσότερο χρόνο και ενέργεια από εμένα να παίζει μαζί  του ποδόσφαιρο και επιπλέον τον λατρεύει! Η σχέση  μεταξύ τους είναι πού ιδιαίτερη» λέει η μαμά από την Κρήτη. Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα… Η αγαπημένη γιαγιά Ελένη έχει τη συνήθεια να ταΐζει τον Στέφανο πολύ παραπάνω απ’ όσο πρέπει. Πού τη βρίσκεις πού τη χάνεις, τρέχει πίσω από τον Στέφανο με ένα πιάτο κοτόπουλο με ρύζι και ένα κουτάλι, πιέζοντάς τον να φάει ακόμη και όταν εκείνος επιμένει ότι έχει χορτάσει.

Οι παρακλήσεις της Άννας στη μαμά της να σταματήσει αυτή την… κατοχική συνήθεια έπεφταν πάντα στο κενό! Μέχρι που αποφάσισε να τυπώσει από ένα ιατρικό site στο ίντερνετ μία πρότυπη  δίαιτα για νήπια και να της τη δώσει. Παρόλο που η γιαγιά δεν ανέφερε κάτι, η Άννα διαπίστωσε ότι η μάμά της σταμάτησε να πιέζει τον εγγονό της να φάει. «Η μαμά μου πίστευε ότι ήξερε πολύ καλά τι έκανε οπότε όσο κι αν της εξηγούσα τον τρόπο που χειριζόμουν εγώ τα γεύματα του Στέφανου, δεν ίδρωνε το αφτί της» λέει η Άννα. » Το γεγονός όμως ότι είδε ότι τα ίδια ακριβώς πράγματα συμβουλεύουν οι γιατροί την έπεισε να αλλάξει συμπεριφορά».

Χωρίς καμία αμφιβολία οι γιαγιάδες και οι παππούδες είναι ευλογία. Το παιδί σας βρίσκει στο πρόσωπο τους ένα μοναδικό σύμμαχο, οι οικογενειακοί δεσμοί συσφίγγονται και – αν είστε τυχερή – έχετε δωρεάν μπέιμπι σίτινγκ από ανθρώπους που αγαπάνε το παιδί σας σχεδόν το ίδιο με εσάς. Η πικρή αλήθεια είναι όμως ότι πολύ συχνά οι γονείς και τα πεθερικά σας σας εξοργίζουν κρατώντας τα παιδιά σας ξύπνια ως αργά, προσφέροντάς τους δώρα χωρίς μέτρο ή δίνοντάς σας συμβουλές που δεν ζητήσατε ποτέ σχετικά με το πως να είστεκαλοί γονείς. Παρακάτω θα μάθετε πότε πρέπει να πατήσετε πόδι επιβάλλονταςστις γιαγιάδες και στους παππούδες τους δικούς σας κανόνες διαπαιδαγώγησης καθώς και τον τρόπο να το πετύχετε χωρίς να έρθετε σε έντονη αντιπαράθεση μαζί τους ώστε να παραμείνουν δεμένοι τόσο μαζί σας όσο και με τα παιδιά σας.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΣΑΣ

«Οι κανόνες που τους ζητώ να ακολουθήσουν, από το ένα αφτί μπαίνουν και από το άλλο βγαίνουν».

Τι κρύβεται από πίσω.

Είναι πολύ διασκεδαστικό για τα πεθερικά σας να παρακολουθούν με τα εγγόνια τους DVD το βράδυ ή να τους δίνουν κέικ και κουλουράκια για πρωινό. «Γίνονται συνένοχοι στο έγκλημα», λέει η Karen Romine, σύμβουλος γάμου και οικογένειας στο Μπελ-Βι της Ουάσινγκτον.  Επιπλέον η παράβαση των βαρετών κανόνων τούς κάνει εξαιρετικά αγαπητούς στα παιδιά! Και εφόσον δεν είναι οι ίδιοι που τελικά θα υποστούν τιος συνέπειες μιας τέτοιας συμπεριφοράς, δε διστάζουν να την υιοθετήσουν.

Πώς να το χειριστείτε.

Αν εξοργίζεστε με κάθε μικρή παράβαση, διακινδυνεύετε να κάνετε τα πράγματα ακόμη χειρότερα. «Οι γονείς σας θα θεωρήσουν ότι παραβαίνοντας τους κανόνες βοηθάνε τα παιδιά σας» λέει η Tina B. Tessina, Ph. D., ψυχοθεραπεύτρια στο Λονγκ Μπιτσ της Καλιφόρνια. Περιορίστε λοιπόν τις απαγορεύσεις που τους επιβάλλετε σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια των παιδιών σας (π.χ. να μην βάζουν το παιδί φαγωμένο να κοιμηθεί μπρούμυτα ή να μην το αφήνουν να κάνει ποδήλατο χωρίς κράνος) και σε θέματα που έχετε καταβάλει κόπο για να καταφέρετε και τα οποία θεωρείτε σημαντικά (π.χ. να μην αφήνετε τα παιδιά σας να βλέπουν τηλεόραση πριν πέσουν για ύπνο).

Είναι επίσης θεμιτό να επιπλήξετε τους γονείς ή τα πεθερικά σας αν κατ’ εξακολούθηση κάνουν πράγματα που δυσκολέυουν τη δική σας καθημερινότητα (π.χ. να αφήνουν τα παιδιά σας να μένουν ξύπνια μέχρι αργά). Όταν αποφασίσετε να τους κάνετε την κουβέντα, φροντίστε να την κάνετε ιδιαιτέρως και προσπαθήστε να ελέγξετε τα νεύρα σας. Πείτε για παράδειγμα: «Χαιρόμαστε πάρα πολύ όταν παίρνεις τον Ιάσονα για να κοιμηθεί σπίτι σου, αλλά είναι απαραίτητο γι’ αυτόν να είναι στο κρεβάτι του το αργότερο στις οκτώ».Αν εξακολουθήσουν να μη συμμορφώνονται, τηλεφωνήστε τους μισή ώρα πριν από την προγραμματισμένη ώρα που πρέπει να πέσουν τα παιδιά στο κρεβάτι και βεβαιωθείτε ότι έχουν πέσει οι τόνοι προετοιμάζοντας την ατμόσφαιρα για ύπνο. Για τους εξαιρετικά ανυπάκοους παππούδες και γιαγιάδες, μην ξεχνάτε ότι υπάρχει ακόμη μία εναλλακτική λύση: Μπορείτε πάντα να βρείτε κάποια νταντά που, εφόσον την πληρώνετε, σίγουρα θα ακολουθήσει όσα της πείτε και πολύ απλά προσκαλέστε τους γονείς και τα πεθερικά σας στο σπίτι για να περάσουν χρόνο με τα εγγόνια τους όσο είστε κι εσείς εκεί.

Η Δήμητρα, μαμά τριών παιδιών από τη Θεσσαλονίκη, έκανε ένα συμβιβασμό όσον αφορά την πεθερά της και το ότι δίνει συνεχώς γλυκά στα παιδιά της. «Παλιότερα, όταν βρισκόμασταν σε ένα εστιατόριο και πήγαινα στο μπάνιο, έβρισκε ευκαιρία να μπουκώνει τα παιδιά με καραμέλες και σοκολατάκια» λέει η Δήμητρα. «Ξέροντας το, επιδιώκω πλέον να την αφήνω όσο το δυνατό λιγότερο χρόνο μόνη της με τα παιδιά. Τις υπόλοιπες ώρες πολύ απλά έχω αποδεχθεί ότι γίνεταιπάρτι ζάχαρης!»

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΣΑΣ

«Συνεχώς κριτικάρουν τον τρόπο που μεγαλώνω τα παιδιά μου».

Τι κρύβεται από πίσω.

Οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν βρεθεί στη θέση του γονιού πολύ πριν από εσάς, με αποτέλεσμα να θεωρούν τους εαυτούς τους εξπέρ σε ό,τι αφορά την ανατροφή των παιδιών – ε’ιτε αυτή αφορά την εκπαίδευση τουαλέτας είτε το πρόγραμμα του ύπνου είτε θέματα πειθαρχίας. Επίσης, δεν πρέπει να ξαφνιάζεστε αν έχουν την τάση να θέλουν να σας διορθώνουν όταν θεωρούν ότι κάνετε κάτι λάθος. Η αλήθεια βέβαια έιναι ότι πολλά έχουν αλλάξει από την εποχή που ήσασταν εσείς παιδί, γεγονός που δικαιολογεί το ότι έχετε επιλέξει να μεγαλώσετε τα παιδιά σας διαφορετικά.

Πώς να το χειριστείτε.

«Πείτε: «Σ’ ευχαριστώ πολύ για τη συμβουλή σου, μαμά» και μετά αγνοήστε τη» λέει η Dr Tessina. «Δεν αξίζει τον κόπο να τσακώνεστε για μικροπράγματα». Κάτι άλλο που μπορείτε να κάνετε είναι να δανείσετε στη μαμά σας το βιβλίο με τους κανόνες διαπαιδαγώγησης που ακολουθείτε ή απλά να πείτε: «Θα προτιμούσα να μην το συζητήσουμε άλλο ώστε να περάσουμε ένα όμορφο απόγευμα».

Αν η κατάσταση χρήζει περισσότερης κουβέντας, θα ήταν καλύτερα να αντιμετωπίσετε εσείς τους δικούς σας γονείς και ο σύντροφός σας τους δικούς του. «Είναι πιο υγιές για την οικογένεια να αποφύγετε να συζητήσετε θέματ ανατροφής παιδιών με τα πεθερικά σας» λέει η Michelle Callahan, Ph.D., εξελικτική ψυχολόγος στη Νέα Υόρκη.

Όταν οι γιαγιάδες και οι παππούδες επεμβαίνουν στον τρόπο που χειρίζεστε τα παιδιά μπροστά τους (π.χ. «Γιατί να μη φάει γλυκό;» ή » Τι εννοείςότι πρέπει να πάει για ύπνο τώρα;»), πολύ απλά εξηγήστε τους ότι αυτοί είναι οι κανόνες του σπιτιού σας. «Είναι απαραίτητο για ένα παιδί να βλέπει ότι η μαμά και ο μπαμπάς έχουν τον έλεγχο των καταστάσεων, ακόμη κι αν η γιαγιά και ο παππούς είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία» λέει η Karen Romine. Όταν τα παιδιά δουν ότι επιβάλλεστε, το πιθανότερο είναι ότι δε θα ξαναπροσπαθήσουν να σας μεταπείσουν για κάτι.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΣΑΣ

«Κακομαθαίνουν τα παιδιά μου!»

Τι κρύβεται από πίσω.

Το να αγοράζουν δώρα στα εγγόνια τους είναι μεγάλη χαρά για τους παππούδες και τις γιαγιάδες, ιδιαίτερα αν έχουν την οικονομική δυνατότητα να τους πάρουν πράγματα που δεν μπορούσαν να πάρουν σε εσάς όταν ήσασταν παιδί. «Το να το παίζουν Άγιος Βασίλης είναι επίσης ένας τρόπος να κερδίσουν την αγάπη των παιδιών» λέει η Dr Callahan.

Πως να το χειριστείτε

Πείε και στη μαμά και στην πεθερά σας ότι δεν πρέπει να φέρνουν συνεχώς δώρα Εξηγήστε τους ότι τα παιδιά χαίρονται πολύ και μόνο που τους βλέπουν και ότι ούτε σε εκείνες θα άρεσε να τα ακούν να φωνάζουν «τι μου έφερες;» με το που τις βλέπουν να μπαίνουν στο σπίτι.

«Το να κακομαθαίνουμε τα παιδιά μέχρι ένα σημείο δεν είναι κακό» λέει η Keith Kanner, βοηθός καθηγητής κλινικής ψυχολογίας στη σχολή ιατρικής της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο. «Αν όμως παρατηρήσετε ότι επηρεάζεται η συμπεριφορά των παιδιών σας από τα δώρα (αν σας λένε πράγματα όπως: «Μα γιατί δεν μπορείς να μου παίρνεις και εσύ τόσο ωραία δώρα όπως η γιαγιά και ο παππούς;»), τότε έχει φτάσει η στιγμή να επέμβετε και να βάλετε φρένο. Αν τα δώρα που κάνουν οι δικοί σας στα παιδιά στις γιορτές και τα γενέθλια είναι πολύ εξεζητημένα, καλό θα ήταν να δώσετε συγκεκριμένες οδηγίες: «Τους αρέσουν τα βιβλία και τα παιχνίδια, αλλά, σας παρακαλώ, μην του αγοράσετε την τελευταία και πιο εξελιγμένη έκδοση του PlayStation». Όταν τα περασμένα Χριστούγεννα οι δυο κόρες της έλαβαν τουλα΄χιστον είκοσι δώρα από τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους, ηΛήδα έβαλε μυαλό. Την επόμενη χρονιά άσκησε βέτο και στους γονείς και στα πεθερικά της ζητώντας τους να τους αγοράσουν μόνο από ένα δώρο, και μάλιστα τέτοιου μεγέθους που να χωρά σε ένα κουτί παπουτσιών. ¨Φροντίζουμε να τους δείχνουμε πόσο εκτιμάμε το ότι αγαπάνε τόσο πολύ τα παιδιά μας, αλλά τους υπενθυμίζουμε συνεχώς ότι θεωρούμε πολύ πιο σημαντικό το να τους χαρίζουν όμορφες αναμνήσεις παρά ακριβά δώρα» λέει η Λήδα. Στους γονείς της αρχικα κακοφάνηκε η σύσταση αυτή (έλεγαν και ξαναέλεγαν ειρωνικά: «Δεν ξέραμε ότι πρέπει να παίρνουμε την άδεια από το «αφεντικό» για το τι θα αγοράζουμε στα εγγόνια μας»), αλλά τελικά συμμορφώθηκαν.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΣΑΣ

«Εκδηλώνουν αδυναμία στο ένα μόνο παιδί».

Τι κρύβεται από πίσω.

Κάποιες φορές οι παππούδες και οι γιαγιάδες δίνουν παραπάνω σημασία στο ένα από τα παιδιά της οικογένειας. Αυτό μπορεί να έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο γιος σας είναι μεγαλύτερος σε ηλικία και μπορέι να συμμετέχει πιο ενεργά από ό,τι το νήπιό σας στις δραστηριότητες ή με το ότι η κόρησας είναι το μοναδικό κορίτσι σε μία οικογένεια αγοριών. Μπορεί επίσης οι γονείς σας να προτιμούν να βλέπουν τα παιδιά της αδελφής σας περισσότερο από τα δικά σας – είτε επειδή μένουν πιο κοντά είτε επειδή εσείς τους βάζετε αυστηρότερους κανόνες. Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι , να θυμάστε αυτό: » Τις περισσότερες φορές η αδυναμία που δείχνουν σε κάποιο από τα εγγόνια τους είναι εντελώς ασυνείδητη εκ μέρους τους, όσο προφανής κι αν είναι σε έσας» λέει η Keith Kanner.

Πως να το χειριστείτε

Υποδείξτε τους με ευγένεια την άνιση συνπεριφορά τους. Πείτε: «Ξέρω ότι η Ειρήνη είναι πιο εξωστρεφής από την Εύη, αλλά και εκείνη χαίρεται πολύ όταν παίζει μαζί σας». Αν νιώθετε ότι δεν δίνουν στα δικά σας παιδιά την ίδια προσοχή που δίνουν στα άλλα εγγόνια τους, υπογραμμίστε λέγοντας: «Ο Βασίλης και η Εμιλίας άκουσαν ότι θα πάτε στο τσίρκο με τα ξαδελφάκια τους και ελπίζουν ότι συντομα θα σας δουν και εκείνα». αν δεν αλλάξει τίποτα, το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι να κάνετε πίσω… «Όταν το θέμα φτάσει σε μία πραγματική οικογενειακή ανάγκη, να είστε σίγουρη ότι αδυναμίες και ανισότητες στη μεταχείριση εξαφανίζονται» λέει η Karen Romine.

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΣΑΣ

«Δεν βλέπουν τα εγγόνια τους σχεδόν ποτέ».

Τι κρύβεται από πίσω.

Οι φρενήρεις ρυθμοί ενός σπιτικού με μικρά παιδιά ( ο θόρυβος, τα διασκορπισμένα παιχνίδια, οι εντάσεις) μπορεί να κάνουν τρομακτική την ιδές της επίσκεψης σε οποιονδήποτε μεγάλο άνθρωπο. Επίσης, αν τα πεθερικά σας ή οι γονείς σας μένουν μακριά, μπορέι να μη θέλουν να οδηγούν μεγάλες αποστάσεις. Μπορεί ακόμη να νιώθουν ότι σας ενοχλούν ή ότι σας φορτώνονται.

Πώς να το χειριστείτε

Αν οι γονείς ή τα πεθερικά σας μένουν κοντά σας, φροντίστε να τους κάνετε πολύ συγκεκριμένη κάθε πρόσκληση: «Θα χαιρόμασταν πάρα πολύ  να ερχόσασταν στο σπίτι την Κυριακή το πρωί». Μια άλλη ιδέα είναι να τους προσκαλέσετε ως ειδικούς που θα σας βοηθήσουν με τις πολύτιμες συμβουλές τους. Ζητήστε από τη μαμά σας να μάθει στη κόρη σας να φτιάχνει τα φημισμένα κουλουράκια  της ή από τον πεθερό σας που ασχολείται με την κηπουρική να φυτέψει μερικά λουλουδάκι με το γιο σας. Τέτοιες δραστηριότητες θα τους βοηθήσουν να αναπτύξουν δεσμούς μς τα εγγόνια τους.

Για τους παππούδες και τις γιαγιάδες που μένουν μακριά, προσπαθήστε να βρείτε από κοινού βολικές ημερομηνίες για να σας επισκεφθούν και αν χρειαστεί, προσφερθείτε να κανονίσετε εσείς όλες τις λεπτομέρειες του ταξιδιού. Κάτι τέτοιο θα τους κάνει να νιώσουν ευπτόσδεκτοι και θα σας διασφαλίσει ότι δε θα κάτσουν παραπάνω χρόνο από όσο τους θέλετε. Αν περνάνε μεγάλες χρονικές περίοδοι χωρίς να ειδωθείτε, εγκταστήστε τόσο στο δικό σας υπολογιστή όσο και σε εκείνο των παππούδων λογισμικά τηλεδιάσκεψης (π.χ. το Skype) και φριντίστε να επικοινωνείτε μέσω αυτών. Για ένα παιδί είναι πολύ πιο ελκυστικό το να έχει την εικόνα εκτός από τον απλό ήχο του τηλεφώνου. «Παλιότερα συνήθιζα απλά να στέλνω φωτογραφίες των παιδιών μου» λέει η Μαργαρίτα που μένει μαζί με τον άντρα και τους δύο γιους της στην Πάτρα (οι γονείς της μένουν στην Αθήνα). Αυτό όμως άλλαξε όταν οι γονείς της αγόρασαν υπολογιστή και έμαθαν να χειρίζονται το ίντερνετ. «Η τεχνολογία βοήθησε τη μαμά μου να εμπλακεί ακόμη και στις πιο απλές καθημερινές μας συνήθειες, όπως τι θα φάμε ή ποια βιβλία διαβάζουμε κάθε βράδυ. Είναι απίστευτο πόσο κοντά νιώθουμε παρόλο που μας χωρίζουν τόσα χιλιόμετρα».

ΟΣΑ Η ΓΙΑΓΙΑ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ!

Υπάρχουν πολλά πράγματα που θα θέλατε να πείτε στους γονείς σας σχετικά με την ανατροφή των παιδιών σας. Μαντέψτε όμως! Υπάρχουν άλλα τόσα που θέλουν να σας πουν και εκείνοι…

1. «Είμαστε πολύ διαφορετικοί από τότε που μεγαλώναμε εσένα»

«Είμαι πολύ πιο χαλαρή τώρα από ό,τι όταν ήμουν μαμά» λέει η Ξένια, γιαγιά δύο παιδιών από την Κέρκυρα. «Δεν αναλώνομαι σε αυστηρότητες. Το μόνο που θέλω είναι να δείχνω αγάπη στα εγγόνια μου».

2. «Και το δικό μας πρόγραμμα κάποιες φορές είναι φορτωμένο».

«Λατρεύω τα εγγόνια μου, αλλά έχω και μία δουλειά που μου αρέσει, ένα εξοχικό σπίτι και πολλούς φίλους» λέει η Δάφνη, γιαγιά έξι παιδιών από την αθήνα. «Δεν έχω πάψει να έχω προσωπικούς στόχους και φιλοδοξίες».

3. «Έχω εκπλαγεί από το πόσο δύσκολο είναι να φροντίζουμε τα παιδιά σου.»

«Η προσπάθεια που χρειάζεται για να μεγαλώσει κανείς μια οικογένεια στις μέρες μας είναι τεράστια» λέει η Στάλη από τα Γιάννενα, που έχει τρία εγγόνια. «Για κάποιον ανεξήγητο λόγο μου φαίνεται πολύ δυσκολότερο από ό,τι ήταν στη δική μου εποχή».

4. «Μη με ξεχνάς».

«Μένω μακριά από τα εγγόνια μου με αποτέλεσμα να μην τα βλέπω πολύ συχνά» λέει η Αφροδίτη, γιαγιά δύο παιδιών από τη Ρόδο. «Το να μου στείλουν μία ζωγραφιά, να με πα΄ρουν ένα τηλέφωνο ή να μου γράψουν ένα γράμμα μού δείχνει ότι με σκέφτονται».

5. «Θέλω μόνο το καλύτερο για εσάς»

«Το ότι δίνω κάποιες συμβουλές δεν σημαίνει ότι έχω την εντύπωση ότι εγώ ήμουν ο τέλειος γονιός» λέει η Ιωάννα, γιαγιά τεσσάρων παιδιών από την Κατερίνη. «Απλά είναι φυσικό λόγω ηλικίας και πείρας να ξέρω κάποια παραπάνω πράγματα. Το μόνο που θέλω είναι να βοηθήσω.»

ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΒΟΥΡΑΚΗ

Πηγή: Parents – Απρίλιος 2011 – Τεύχος 36

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΩΝ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Η επαφή με φαρμακευτικό υλικό, μικροβιοκτόνα οικιακής χρήσης, χημικά, καλλυντικά ή φυτά  μπορεί να κάνει τα παιδιά να αρρωστήσουν πολύ άσχημα.

Αυτό είναι κάτι που μπορεί να συμβεί σε κάθε ηλικία και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις.

Παρ’ όλα αυτά, στην πλειονότητα των παιδιών, η επαφή με κάποιο δηλητήριο δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη εφόσον αντιμετωπιστεί άμεσα. Το παρόν κείμενο έχει στόχο να ενημερώσει τους γονείς για την πρόληψη των δηλητηριάσεων και για τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν αν το παιδί τους πάθει δηλητηρίαση.

Πρόληψη

Τα μικρά παιδιά δηλητηριάζονται συνήθως από αντικείμενα που βρίσκονται μέσα στο σπίτι, όπως:

• φάρμακα και φαρμακευτικό υλικό (τα συμπληρώματα σιδήρου αποτελούν συχνή αιτία δηλητηρίασης σε παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών)
• προϊόντα καθαρισμού
• φυτά
• καλλυντικά
• εντομοκτόνα
• χρώματα και διαλυτικά.

Οι περισσότερες δηλητηριάσεις συμβαίνουν όταν η προσοχή των γονιών είναι μειωμένη. Αν είστε άρρωστοι ή διακατέχεστε από άγχος, μπορεί να προσέχετε λιγότερο τις κινήσεις του παιδιού σας απ’ ό,τι συνήθως. Η προετοιμασία του δείπνου και το στρώσιμο του τραπεζιού επιφέρουν τέτοια ελάττωση στην προσοχή των γονιών, που το προσωπικό του κέντρου δηλητηριάσεων ονομάζει τις τελευταίες ώρες του απογεύματος «ώρα του αρσενικού».
Επιπλέον, στα παιδιά αρέσει να βάζουν διάφορα πράγματα στο στόμα τους και να δοκιμάζουν τη γεύση τους, καθώς γι’ αυτά αποτελεί τον πιο φυσικό τρόπο να γνωρίσουν τον κόσμο που τα περιβάλλει, και αντιγράφουν τους ενήλικες χωρίς να ξέρουν τι ακριβώς κάνουν.

Ο καλύτερος τρόπος για να προλάβετε τυχόν δηλητηριάσεις είναι να κλειδώνετε όλες τις τοξικές ουσίες σε ένα μέρος στο οποίο τα παιδιά δεν έχουν πρόσβαση, ενώ η προσοχή σας θα πρέπει να εντείνεται περισσότερο όταν βρίσκεστε σε χώρους που δεν είναι ασφαλείς για τα παιδιά. Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν επισκέπτεστε ένα άλλο σπίτι, ή τα σπίτια των δικών σας γονιών, όπου μπορεί να μην έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια των παιδιών.

Κάντε το σπίτι σας ασφαλές για τα παιδιά

• Τοποθετήστε όλα τα φάρμακα, το φαρμακευτικό υλικό, τα προϊόντα οικιακού καθαρισμού και τα καλλυντικά κλειδωμένα κάπου που δεν μπορούν να τα φτάσουν τα παιδιά.
• Χρησιμοποιείτε σύρτες ασφαλείας σε συρτάρια και ντουλάπια που περιέχουν αντικείμενα που μπορεί να είναι επικίνδυνα για τα παιδιά.
• Έχετε πάντα ένα μικρό μπουκάλι εμετικού στο κουτί του φαρμακείου σας –όπου τα παιδιά δεν πρέπει να έχουν πρόσβαση. Πωλείται στα περισσότερα φαρμακεία χωρίς συνταγή ιατρού, αλλά θα πρέπει να το χρησιμοποιείτε μόνο κατόπιν συνεννόησης με το κέντρο δηλητηριάσεων ή τον παιδίατρό σας.
• Σημειώστε το τηλέφωνο του κέντρου δηλητηριάσεων και άλλα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης δίπλα σε κάθε τηλεφωνική συσκευή του σπιτιού σας και βεβαιωθείτε ότι το άτομο που προσέχει το παιδί σας γνωρίζει πώς να τα χρησιμοποιήσει.

Στην κουζίνα

• Τοποθετείτε τα απορρυπαντικά, τα απολυμαντικά, τα προϊόντα για το λουστράρισμα των επίπλων, το σαπούνι για τα πιάτα και άλλα επικίνδυνα προϊόντα σε ένα κλειδωμένο ντουλάπι.
• Αν πρέπει να αποθηκεύσετε αντικείμενα κάτω από το νεροχύτη, χρησιμοποιήστε σύρτες ασφαλείας που κλειδώνουν αυτόματα κάθε φορά που κλείνετε το ντουλάπι.
• Ποτέ μην βάζετε επικίνδυνες ουσίες σε συσκευασίες που μοιάζουν με αυτές που περιέχουν συνήθως πράγματα που το παιδί τρώει ή πίνει.

Στο μπάνιο

• Αγοράζετε και κρατάτε όλα τα φάρμακα σε συσκευασίες με καπάκια ασφαλείας. Να θυμάστε, παρ’ όλα αυτά, ότι τα καπάκια αυτά είναι ασφαλείας μόνον όσον αφορά στο άνοιγμά τους, γι’ αυτό καλό είναι να φυλάσσονται πάντα σε ένα κλειδωμένο ντουλάπι.
• Πετάτε τα ληγμένα ή μη χρησιμοποιούμενα πλέον φάρμακα.
• Μην φυλάτε την οδοντόπαστα, τα σαπούνια, τα σαμπουάν και άλλα συχνά χρησιμοποιούμενα προϊόντα στο ίδιο ντουλάπι με επικίνδυνα προϊόντα.
• Μην παίρνετε φάρμακα παρουσία μικρών παιδιών, καθώς μπορεί να προσπαθήσουν να σας αντιγράψουν.
• Ποτέ μην λέτε στο παιδί ότι ένα φάρμακο είναι γλύκισμα για να το κάνετε να το δεχθεί.
• Ελέγχετε την ετικέτα κάθε φορά που δίνετε στο παιδί ένα φάρμακο, για να είστε σίγουροι ότι δίνετε το σωστό φάρμακο στη σωστή ποσότητα. Τα πιο πολλά λάθη γίνονται νύχτα, γι’ αυτό πρέπει να ανάβετε πάντα ένα φως όταν πρόκειται να δώσετε στο παιδί κάποιο φάρμακο.

Στο χώρο φύλαξης του αυτοκινήτου και το υπόγειο

• Διατηρείτε τα χρώματα, τα βερνίκια, τα διαλυτικά χρωμάτων, τα εντομοκτόνα και τα λιπάσματα σε ένα κλειδωμένο ντουλάπι, στις αρχικές τους συσκευασίες και με την ετικέτα τους.
• Διαβάστε τις ετικέτες όλων των προϊόντων οικιακής χρήσης πριν τα αγοράσετε, προσπαθήστε να ανακαλύψετε ποια είναι τα λιγότερο τοξικά από αυτά και αγοράστε μόνο εκείνα που σας είναι άμεσα αναγκαία.
• Ποτέ μην βάζετε δηλητηριώδη ή τοξικά προϊόντα σε συσκευασίες που παλαιότερα περιείχαν τρόφιμα, ιδιαίτερα σε άδεια μπουκάλια, κονσέρβες ή κύπελα.
• Ποτέ μην αφήνετε τη μηχανή του αυτοκινήτου αναμμένη σε κλειστό χώρο. Βεβαιωθείτε ότι οι θερμάστρες που καίνε κάρβουνα, ξύλα ή κηροζίνη λειτουργούν κανονικά. Αν μυρίσετε υγραέριο, κλείστε τη θερμάστρα ή τον καυστήρα, βγείτε από το σπίτι και τηλεφωνήστε στην εταιρεία υγραερίου.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Κατάποση δηλητηρίου

Αν δείτε το παιδί σας κοντά σε μια ανοιγμένη ή άδεια συσκευασία τοξικής ουσίας, μπορεί να έχει δηλητηριαστεί. Διατηρήστε την ψυχραιμία σας και ενεργήστε άμεσα.
Πρώτα, απομακρύνετε το δηλητήριο από το παιδί. Αν δείτε υπολείμματα στο στόμα του παιδιού, βάλτε το να τα φτύσει ή αφαιρέστε τα με τα δάχτυλά σας και κρατήστε τα, μαζί με όποιες άλλες ενδείξεις μπορεί να βοηθήσουν στην αναγνώριση του δηλητηρίου που κατάπιε.

Στη συνέχεια, ελέγξτε αν το παιδί παρουσιάζει τα ακόλουθα συμπτώματα:

• έντονο πονόλαιμο
• αναπνευστική δυσκολία
• ξαφνικές αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως ασυνήθιστη υπνηλία, ευερεθιστότητα ή υπερκινητικότητα
• ανεξήγητη ναυτία ή τάση προς έμετο
• κράμπες στο στομάχι χωρίς πυρετό
• εγκαύματα στα χείλη ή στο στόμα
• ασυνήθιστη φλυαρία ή περίεργες οσμές στην αναπνοή του παιδιού
• ανεξήγητους λεκέδες στα ρούχα του
• σπασμούς ή απώλεια των αισθήσεων (μόνο σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις).

Αν το παιδί σας εμφανίζει κάποια από αυτά τα συμπτώματα, καλέστε το 166 αμέσως. Πάρτε μαζί σας τη συσκευασία του δηλητηρίου για να βοηθήσετε το γιατρό να διαγνώσει τι κατάπιε το παιδί. Μην προκαλέσετε εμετό στο παιδί, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη βλάβη, και μην ακολουθείτε τις οδηγίες που αναγράφονται στις ετικέτες των συσκευασιών, καθώς συχνά είναι παλιές.

Αν το παιδί δεν παρουσιάζει αυτά τα συμπτώματα, καλέστε στο τηλέφωνο το κέντρο δηλητηριάσεων ή τον παιδίατρο που παρακολουθεί το παιδί. Για να μπορέσουν να σας βοηθήσουν θα χρειασθούν τις ακόλουθες πληροφορίες:

• Το ονοματεπώνυμο και τον αριθμό τηλεφώνου σας
• Το όνομα του παιδιού, την ηλικία του και το βάρος του
• Την κατάσταση υγείας του παιδιού
• Τη φαρμακευτική αγωγή που τυχόν λαμβάνει το παιδί
• Το όνομα της ουσίας που κατάπιε το παιδί. Διαβάστε το όνομα στη συσκευασία και συλλαβίστε το
• Τα συστατικά της ουσίας που κατάπιε το παιδί εφόσον αναγράφονται στην ετικέτα. Αν το παιδί έχει καταπιεί κάποιο συνταγογραφημένο φάρμακο, αναφέρετε όλες τις πληροφορίες που αναγράφονται στην ετικέτα, συμπεριλαμβανομένης και της ονομασίας του φάρμακου. Αν η ονομασία του φάρμακου δεν υπάρχει στην ετικέτα, αναφέρετε το όνομα και τον τηλεφωνικό αριθμό του φαρμακείου, καθώς και την ημερομηνία που εκδόθηκε η ιατρική συνταγή.
• Το σχήμα του δισκίου ή της κάψουλας (αν το γνωρίζετε) και αν είχε τυπωμένους αριθμούς επάνω. Αν το παιδί σας έχει καταπιεί κάτι άλλο, όπως τμήμα ενός φυτού, περιγράψτε το όσο μπορείτε καλύτερα ώστε να βοηθήσετε στην αναγνώρισή του.
• Τη χρονική στιγμή που το παιδί κατάπιε το δηλητήριο (ή τη χρονική στιγμή που το ανακαλύψατε) και την ποσότητα που πιστεύετε ότι κατάπιε.

Αν το δηλητήριο είναι εξαιρετικά επικίνδυνο ή αν το παιδί σας είναι πολύ μικρό, μπορεί να σας συστήσουν να του προκαλέσετε εμετό και να το μεταφέρετε αμέσως στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Σε αντίθετη περίπτωση, θα σας δοθούν οδηγίες τις οποίες θα εφαρμόσετε στο σπίτι.

Εμετικό σιρόπι
Αν σας δοθεί η οδηγία να προκαλέσετε εμετό στο παιδί, δώστε του την προτεινόμενη δόση σιροπιού εμετικού μαζί με ένα ποτήρι νερό.
Κρατήστε το παιδί στην αγκαλιά σας, με το πρόσωπο στραμμένο προς τα κάτω και το κεφάλι χαμηλότερα από τους γοφούς του. Κρατήστε μια λεκάνη μπροστά στο στόμα του για να συγκεντρώσετε τον εμετό ώστε να εξεταστεί ή να τον πετάξετε αν σας πει ο παιδίατρος ή το κέντρο δηλητηριάσεων ότι δεν χρειάζεται. Αν ο εμετός του παιδιού συνεχίζεται για περισσότερο από δύο ώρες μετά τη λήψη του σιροπιού ή το παιδί παρουσιάζει κάποια από τα συμπτώματα που προαναφέρθηκαν, καλέστε τον παιδίατρο που το παρακολουθεί. Αν η λήψη του σιροπιού δεν προκαλέσει εμετό στο παιδί μέσα σε 20 λεπτά της ώρας, δώστε του άλλη μία δόση.
Σε μερικές περιπτώσεις η πρόκληση εμετού μπορεί να είναι επικίνδυνη, γι’ αυτό ποτέ μην το εφαρμόσετε αν δεν σας το πει ο υπεύθυνος από το κέντρο δηλητηριάσεων. Τα ισχυρά οξέα (όπως τα προϊόντα καθαρισμού της λεκάνης της τουαλέτας) και τα ισχυρά αλκαλικά υλικά (όπως η αλισίβα, τα προϊόντα καθαρισμού των σωλήνων ή του φούρνου ή το απορρυπαντικό πιάτων) μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα στο λάρυγγα και η πρόκληση εμετού θα κάνει τη βλάβη μεγαλύτερη. Σε παρόμοιες περιπτώσεις, το πιο πιθανό είναι να σας πουν να δώσετε στο παιδί να πιει γάλα ή νερό.

Προτεινόμενες δόσεις σιροπιού

• Παιδιά ηλικίας 1 μήνα έως 1 έτους –συνεννοηθείτε με τον παιδίατρο ή με το κέντρο δηλητηριάσεων.
• Παιδιά ηλικίας 1 έτους έως 10 ετών –1 κουταλιά της σούπας ή 3 κουταλάκια του γλυκού ή 15 ml και στη συνέχεια δύο ποτήρια νερό.

Δηλητήριο στο δέρμα

Αν το παιδί σας ρίξει κάποια επικίνδυνη χημική ουσία πάνω στο σώμα του, αφαιρέστε τα ρούχα του και ξεπλύνετε το δέρμα του με χλιαρό -και όχι ζεστό- νερό. Αν η περιοχή εμφανίζει σημάδια εγκαύματος, αφήστε την κάτω από τρεχούμενο νερό τουλάχιστον για 15 λεπτά, χωρίς να δώσετε σημασία στις διαμαρτυρίες του παιδιού. Στη συνέχεια, τηλεφωνήστε στο κέντρο δηλητηριάσεων για περαιτέρω οδηγίες και σε καμία περίπτωση μην χρησιμοποιήσετε αλοιφές που τυχόν έχετε στο σπίτι.

Δηλητήριο στο μάτι

Ξεπλύνετε το μάτι του παιδιού με νερό, κρατώντας το βλέφαρο ανοικτό και ρίχνοντας σταθερά χλιαρό νερό στην εσωτερική γωνία. Τα μικρά παιδιά σίγουρα θα αντιδράσουν σε αυτήν την κίνηση, γι’ αυτό καλό είναι κάποιος άλλος ενήλικος να κρατάει το παιδί ενόσω ξεπλένετε με νερό το μάτι του. Αν αυτό δεν είναι δυνατό, τυλίξτε σφικτά το παιδί σε μια πετσέτα και κρατήστε το κάτω από το μπράτσο σας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα έχετε το ένα σας χέρι ελεύθερο για να κρατήσετε το βλέφαρό του ανοικτό και το άλλο για να ρίξετε νερό στο μάτι. Ξεπλύνετε το μάτι με νερό για 15 λεπτά και στη συνέχεια τηλεφωνήστε στο κέντρο δηλητηριάσεων για περαιτέρω οδηγίες. Μην χρησιμοποιήσετε κολλύρια, σταγόνες ή αλοιφές που τυχόν έχετε στο σπίτι, αν δεν λάβετε παρόμοιες οδηγίες από το κέντρο δηλητηριάσεων.

Δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις

Στο χώρο του σπιτιού, δηλητηριώδεις αναθυμιάσεις μπορούν να δημιουργηθούν από:

• αυτοκίνητο με αναμμένη μηχανή σε κλειστό χώρο στάθμευσης
• διαρροές από σωλήνες υγραερίου
• θερμάστρες που καίνε ξύλα, κάρβουνο ή κηροζίνη και δεν λειτουργούν κανονικά.

Αν το παιδί σας έχει εκτεθεί σε αναθυμιάσεις ή αέρια, μεταφέρετέ το αμέσως σε χώρο που μπορεί να εισπνεύσει καθαρό αέρα. Εφόσον αναπνέει, τηλεφωνήστε στο κέντρο δηλητηριάσεων για περαιτέρω οδηγίες. Αν δεν αναπνέει, αρχίστε τεχνητή αναπνοή (CPR) και μην σταματήσετε μέχρι να αρχίσει να αναπνέει μόνο του ή μέχρι να αναλάβει κάποιος άλλος την ανάνηψη. Αν μπορείτε, πείτε σε κάποιο άλλο άτομο να τηλεφωνήσει αμέσως στο 166. Αν είστε μόνος/η, περιμένετε μέχρι το παιδί να αναπνεύσει ξανά ή, εφόσον ύστερα από 1 λεπτό τεχνητής αναπνοής δεν αναπνέει, καλέστε το 166.

Έτοιμοι για παν ενδεχόμενο

Προετοιμαστείτε για την περίπτωση δηλητηρίασης σημειώνοντας τον τηλεφωνικό αριθμό του κέντρου δηλητηριάσεων δίπλα σε κάθε τηλεφωνική συσκευή του σπιτιού. Ο αριθμός του κέντρου δηλητηριάσεων είναι 210/779.3777.

Οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτό το κείμενο δεν πρέπει να υποκαθιστούν την ιατρική περίθαλψη και τις οδηγίες των ιατρών. Η θεραπεία που θα σας συστήσει ο γιατρός μπορεί να διαφέρει, καθώς θα είναι εξατομικευμένη με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε παιδιού.

Πηγή: http://www.e-child.gr/content/προστατεύστε-το-παιδί-σας-από-τα-δηλητήρια

ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΟΒΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ....

Οι σύγχρονες τεχνικές ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, σε συνδυασμό με την ελαστική ελληνική νομοθεσία, έχουν μετατρέψει τη χώρα μας  σε Γη της επαγγελίας για επίδοξους γονείς από ολόκληρο τον κόσμο.

Όμως πόσο ρεαλιστικό είναι το όνειρο της δημιουργίας οικογένειας για ένα υπογόνιμο ζευγάρι και ποιους κινδύνους μπορεί να κρύβει το επίμονο κυνήγι του;

Τον Ιούνιο του 2009 η 27χρονη Αμερικανίδα Κορίνα Ρόμπερτς δολοφόνησε την έγκυο φίλη της και της αφαίρεσε το πλήρως σχηματισμένο έμβρυο από τη μήτρα. Λίγο αργότερα η δολοφόνος κάλεσε το Κέντρο Άμεσης Βοήθειας και ισχυρίστηκε ότι είχε μόλις γεννήσει. Αυτή η μακάβρια υπόθεση ανήκει στις σπάνιες περιπτώσεις όπου η επιθυμία μίας γυναίκας να γίνει μητέρα φτάνει σε τέτοια άκρα. Παράλληλα, χιλιάδες συμπατριώτισσες της Ρόμπερτς κάνουν μεγάλες θυσίες προκειμένου να αποκτήσουν ένα παιδί. «Η επιθυμία κάποιων ανθρώπων να κάνουν οικογένεια είναι τόσο ισχυρή, ώστε δεν τους σταματάει τίποτα – θα πιάσουν δεύτερη δουλειά, θα βάλουν υποθήκη το σπίτι τους, θα πάρουν μεγάλα δάνεια, θα ξοδέψουν  όλες τις οικονομίες και την περιουσία τους», έχει γράψει η Κίμπερλυ Κράβιτς, καθηγήτρια νομικής του αμερικάνικού πανεπιστημίου Ντουκ, στο βιβλίο «Baby Markets» (εκδ. Cambridge University Press, 2010). «Εν ολίγοις η προσπάθειά τους σταματά μόνον όταν πετύχουν τον στόχο τους ή όταν πάψουν να έχουν πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους».

Οι ΗΠΑ επιτρέπουν την αγοραπωλησία γενετικού υλικού και το γεγονός αυτό μπορεί να εκτινάξει το κόστος μίας ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (Ι.Υ.Α.) σε δυσπρόσιτο ύψος για τον μέσο Αμερικανό. Από την άλλα, τα ζευγάρια που έχουν την οικονομική άνεση να πληρώσουν για ένα ωάριο έχουν και την πολυτέλεια να επιλέξουν κάποιο με γενετικά χαρακτηριστικά της αρεσκείας τους. Όπως εξηγεί η δρ. Κράβιτς: «Τα ωάρια που προέρχονται από δότριες με υψηλές επιδόσεις σε τεστ ευφυίας, αθλητικές ικανότητες και εξωτερική ομορφιά έχουν μεγαλύτερο κόστος». Προφανώς λόγω αυξημένης ζήτησης…

Αλτρουισμός και εκμετάλλευση

Η νομοθεσία της χώρας μας διαφοροποιείται σημαντικά σε αυτόν τον τομέα. Σύμφωνα με το άρθρο 8 του νόμου 3305/2005: «Απαγορεύεται η διάθεση γαμετών [σ.σ.: ωαρίων και σπέρματος] και γονιμοποιημένων ωαρίων με οποιοδήποτε αντάλλαγμα προς τον δότη». Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα το Ετερόλογο (δηλαδή από ξένους δότες) γενετικό υλικό που χρησιμοποιείται σε τεχνικές Ι.Υ.Α. πρόερχεται – έστω και στη θεωρία – αποκλειστικά από δωρεές. Με ποιον τρόπο όμως καλύπτεται η ζήτηση; Ο δρ. Μηνάς Μαστρομηνάς – γυναικολόγος, ειδικός σε θέματα γονιμότητας και υπεύθυνος κλινικού προγράμματος στην ιατρική μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής Εμβρυογένεσις – λέει: «Τα ζευγάρια που συμμετέχουν σε προγράμματα εξωσωματικής είναι ευαισθητοποιημένα ως προς αυτό το ζήτημα και ως εκ τούτου έχουν την αλτρουιστική διάθεση να δωρίσουν ανωνύμως ένα πολύ μικρό μέρος του γενετικού υλικού τους». Παράλληλα έρχονται στο φως υποθέσεις κυκλωμάτων παράνομης διακίνησης και πώλησης γενετικού υλικού. Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2008 συνελήφθη Ρουμάνος, ο οποίος είχε κλειδώσει σε διαμέρισμα στα Χανιά μία 27χρονη ομοεθνή του και την υποχρέωνε να υποβάλλεται σε ενέσιμη φαρμακευτική αγωγή ώστε να παράγει περισσότερα ωάρια -  εκείνα πωλούνταν από 600 έως 2000 ευρώ.

Αναρωτηθήκαμε πόσο συνηθισμένα είναι τέτοια κρούσματα στη χώρα μας. Απευθυνθήκαμε στην κα Ξένη Παπαρρηγοπούλου – Σκορπίνη – αναπληρώτρια καθηγήτρια στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρο της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής – και μας είπε: «Μέχρι τώρα εμείς δεν έχουμε δεχθεί καμία καταγγελία. Ό,τι γίνεται, γίνεται στο σκοτάδι. Ίσως παίζει ρόλο και το γεγονός ότι αρκετός κόσμος δε γνωρίζει την ύπαρξή μας, καθώς η έλλειψη προσωπικού και οικονομικών πόρων, μας δένει τα χέρια. Προς το παρόν, λοιπόν, μόνο από εφημερίδες μαθαίνουμε ότι, παραδείγματος χάριν, κάποιοι φέρνουν γυναίκες από την Ουκρανία, τη Ρωσία, τη Μολδαβία και τις υποβάλλουν σε διέγερση ωοθηκών για να πουλήσουν τα ωάρια. Μάλιστα έχουμε εκδώσει ειδική οδηγία για την αντιμετώπιση της εκμετάλλευσης αλλοδαπών γυναικών (ΦΕΚ Β’ 1287/02-07-2008)».

Αναπαραγωγικός τουρισμός

Την ίδια στιγμή, σε θέματα όπως το όριο ηλικίας (για τη γυναίκα είναι 50 έτη), η προεμφυτευτική διάγνωση (PGD) και η παρένθετη κύηση, η ελληνική νομοθεσία εμφανίζεται πιο ελαστική  σε σχέση με εκείνη άλλων χωρών. Έτσι τα τελευταία χρόνια η χώρα μας έχει καταστεί δημοφιλής προορισμός για υπογόνιμα ζευγάρια από όλον τον κόσμο. «Τα ζευγάρια εκτός Ελλάδας που απευθύνονται στο Κέντρο Γονιμότητας Κρήτης έρχονται συνήθως από την Ευρώπη (Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Σουηδία), την Τουρκία αλλά και την Αυστραλία – τπ πρώτο θετικό τεστ κυήσεως μέσα στο 2010, μας εστάλη μέσω e-mail από το Σίδνεϊ», μας είπε ο δρ. Ματθαίος Φραϊδάκης, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικός υπεύθυνος εξωσωματικής γονιμοποίησης του Κέντρου Γονιμότητας Κρήτης.

Ο δρ. Μαστρομηνάς, από την πλευρά του μας εξηγήσε ότι οι ασθενείς του από το εξωτερικό απαυθύνονται στην κλινική Εμβρυογένεσις για να υποβληθούν κυρίως σε προεμφυτευτική διάγνωσή, η οποία απαγορεύεται σε πολλές χώρες: «Δεχόμαστε πολλά ζευγάρια από την Ιταλία που θέλουν να ελέγξουν την πιθανότητα μεσογειακής αναιμίας. Επίσης έχουμε κάνει κάποιες προσπάθειες παρένθετης κύησης, η οποία απαγορεύεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες». Σύμφωνα με τον δρ. Μαστρομηνά, ωστόσο, το ελληνικό νομικό πλαίσιο δεν είναι ο μόνος λόγος που οδηγεί πολλά υπογόνιμα ζευγάρια στη χώρα μας. Όπως ανέφερε: «Η Ελλάδα έχει γύρω στα 50 κέντρα εξωσωματικής γονιμοποίησης, τα περισσότερα ανά κάτοικο σε σχέση με οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Καταλαβαίνετε λοιπόν ότι επικρατεί τρομερός ανταγωνισμός, ο οποίος ανεβάζει τον πήχη των υπηρεσιών. Εξάλλου το κόστος τους δεν είναι μεγάλο συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες».

Πόσο κοστίζει το παιδί;

Το κόστος της Ι.Υ.Α. είναι λοιπόν προσιτό για πολλά ζευγάρια από το εξωτερικό. Αυτό όμως δεν ισχύει για περίπου 250.000 υπογόνιμα ζευγάρια που υπολογίζεατι ότι υπάρχουν στην Ελλάδα (πηγή: Ένωση Μαιευτήρων – Γυναικολόγων). Ενδεικτικά, ένας κύκλος εξωσωματικής σε ιδιωτική μονάδα ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (Μ.Ι.Υ.Α.) στοιχίζει γύρω στα 3.000 ευρώ – χωρίς να υπολογιστεί το κόστος των φαρμάκων, το οποίο καλύπτεται σε ποσοστό 75 – 100% από τα ασφαλιστικά ταμεία. Επιπλέον, συχνά δεν αρκεί μία προσπάθεια για την επιτευξη κύησης. Αν μάλιστα χρειαστεί η εξωσωματική να συνδυαστεί με κάποια άλλη τεχνική όπως η PGD, το κόστος ανεβαίνει αισθητά. Τέλος, η συμμετοχή των ασφαλιστικών ταμέιων ανά εξωσωματική είναι αμελητέα – φτάνει στα 350 ευρώ ανά προσπάθεια και έχει όριο τις 4 προσπάθειες. Γι’ αυτό η κα Παπαρρηγοπούλου – Σκορίνη υποστηρίζει: «Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να είναι πλήρης, δεδομένης της υπογεννητικότητας που μαστίζει την ελληνική κοινωνία».

Στο βωμό της επιτυχίας

Πολύ μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλούν οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν στις τεχνικές Ι.Υ.Α., τόσο για τη γυναίκα όσο και για το παιδί. Σε αυτούς επικεντρώθηκε ο δρ. Άρης Αντσακλής, καθηγητής μαιευτικής – γυναικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Α’ μαιευτικής και γυναικολογικής κλινικής του νοσοκομείου Αλεξάνδρα: Η συχνότητα των συγγενών ανωμαλιών φαίνεται να μην είναι αυξημένη ανάμεσα στα παισιά που γεννιούνται με εξωσωματική γονιμοποίηση. Όμως σε εκείνα που γεννιούνται κατόπιν ενδοκυτταροπλασματικής έγχυσης σπερματοζωαρίου (ICSI) πιθανόν αυξάνονται οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Συνιστούμ ελοιπόν σε αυτές τις γυναίκες να κάνουν PGD ή / και προγεννητικό έλεγχο (αμνιοκέντηση ή έλεγχο τροφοβλάστης). Θα μου πείτε έιναι λογικό για μία γυναίκα 40 ετών, που προσπαθεί να μείνει έγκυος, να φοβάται να κάνει προγεννητικό έλεγχο μήπως αποβάλει. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, ο γιατρός πρέπει να είναι απόλυτα ειλικρινής προς το ζευγάρι και όλοι μαζί να ζυγλισουν κινδύνους και οφέλη».

Τον δρ. Αντσακλή απασχολή και η πολύδυμη κύηση, η οποία παρουσιάζεται στα ζευγάρια της Ι.Υ.Α. για δύο λόγους: α) εξαιτίας πολλαπλής ωοθυλακιορρηξίας στο στάδιο της διέγερσης των ωοθηκών, β) εξαιτίας μεταφοράς πολλών εμβρύων στη μήτρα. «Η πολύδυμη κύηση ίσως ακούγεται θετική προοπτική για ένα ζευγάρι, αλλά η δίδυμη κύηση συνεπάγεται τρεις με πέντε φορές υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικής παράλυσης», μας ενημέρωσε ο γιατρός. «Αν μιλάμε δε για τρίδυμα, ο κίνδυνος ανεβαίνει στις 20 φορές». Σύμφωνα με τον ίδιο, η πολλαπλή ωοθυλακιορρηξία μπορεί να αποφευχθεί με το σωστό ιατρικό χειρισμό, αλλά στο θέμα της έμβρυομεταφοράς υπάρχει πρόβλημα στο ελληνικό νομικό πλαίσιο, το οποίο επιτρέπει «σε γυναίκες ηλικίας μέχρι και 40 ετών εώς τρία γονιμοιποιημένα ωάρια και σε γυναίκες ηλικίας άνω των 60 ετών εώς τέσσερα γονιμοποιημένα ωάρια» (άρθρο 6, νόμος 3305/2005). Τι πιστεύει ότι θα έπρεπε να ισχύει; «Να μεταφέρονται ένα το πολύ δύο έμβρυα στη μήτρα. Σε όλες τις οργανωμένες κοινωνίες του κόσμου απαγορεύεται να μεταφέρονται τρία ή τέσσερα έμβρυα. Δεν μπορεί κάποιος, στο βωμό της επιτυχίας, να θέτει σε κίνδυνο την υγεία της μητέρας και του παιδιού».

Από την άλλη, μήπως η ορμονοθεραπεία που γίνεται στη γυναίκα για τη διέγερση των ωοθηκών μπορεί να της προκαλέσει καρκίνο; Μάλλον όχι, λέει ο δρ. Αντσακλής. «Αυτά τα δύο δε φαίνεται να σχετίζονται μεταξύ τους. Άλλωστε σήμερα η γυναίκα δε χρειάζεται να υποστεί βομβαρδισμό ορμονών για να παραγάγει ωοθυλάκια και ωάρια. Η ορμονοθεραπεία ακολουθείται μία φορά, τα ωάρια καταψύχονται και όσα περισσεύουν χρησιμοποιούνται σε επόμενη προσπάθεια».

Από άτεκνη, πολύτεκνη!

«Πρακτικά θα λέγαμε σήμερα ότι η εξωσωματική είναι μία διαδικασία ρουτίνας», μας είπε ο δρ. Μαστρομηνάς. Και συμπλήρωσε: «Με το κατάλληλο πλάνο οι ανεπιθύμητες ενέργειες της μπορούν να μειωθούν, εώς και να εξαλειφθούν». Πράγματι, για την Κατερίνα Μπόμπη, η οποία υποβλήθηκε σε εξωσωματική στα 32 χρόνια της, η όλη διαδικασία αποδείχθηκε λιγότερο επίπονη από ό,τι φανταζόταν αρχικά: «Η μοναδική ενόχλησή μου όσο έπαιρνα ορμόνες για τη διέγερση των ωοθηκών ήταν ότι ένιωθα λίγο πιο ανήσυχη. Σε 15 ημέρες έγινε η ωοληψία στο μαιευτήριο με πολύ ελαφρά νάρκωση. Ακολούθησε η γονιμοποίηση και κατόπιν αποφασίσαμε νε μεταφέρουμε τρία έμβρυα στη μήτρα. Μετά την εμφύτευση ο γιατρός μου συνέστησε ξεκούραση για μία – δύο ημέρες στο σπίτι».

Η Κατερίνα κατάφερε να μείνει έγκυος από τον πρώτο κιόλας κύκλο εξωσωματικής – σε τρίδυμα. «Επειδή γνωρίζαμε ότι τα μωρά θα γεννηθούν νωρίτερα, έκανα ενέσεις κορτιζόνης ώστε οι πνέυμονές τους να αναπτυχθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα», μας διηγήθηκε. «Όσο για τον τοκετό, ήρθε στους οκτώμισι μήνες – πάλι καλά για την περίπτωσή μου». Δύο χρόνια αργότερα η Κατερίνα Μπόμπη ξαναέμεινε έγκυος, αυτή τη φορά με φυσικό τρόπο και γέννησε κοριτσάκι. Έτσι βρέθηκε ξαφνικά πολύτεκνη! Τι θα συμβούλευε άλλα ζευγάρια; «Οι μέλλουσες μητέρες πρέπει να είναι βέβαιες ότι ο γιατρός θα τις υποβάλει σε όλες τις απαραίτητες εξετάσεις πριν από την εξωσωματική και πως η Μ.Ι.Υ.Α. στην οποία απευθύνονται συνεργάζεται με μία άρτια ομαδα ειδικών (γενετιστή, εμβρυολόγο, ψυχολογο κ.τ.λ.)».

Οδύσσεια εξωσωματικών

Φυσικά δεν είναι το ίδιο εύκολο για όλες τις γυναίκες να αποκτήσουν παιδί μέσω Ι.Υ.Α. – σε μερικές περιπτώσεις το όνειρό τους δεν πραγματοποιείται ποτέ. Η πιθανότητα επίτευξης κύησης και τοκετού εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, ελεγχόμενους και αστάθμητους, όπως η ηλικία και το ιατρικό ιστορικό του ζευγαριού. Για παράδειγμα, η Πέρσα Τζεφεράκου άρχισε τις προσπάθειες στα 20 και κατάφερε να αποκτήσει δίδυμα στα 41, ύστερα από 21 κύκλους εξωσωματικής. Σήμερα είναι πρόεδρος του σωματείου γονιμότητας Magna Mater και μας είπε: «Όταν πρωτοέκανα εξωσωματική ένιωθα σαν πειραματόζωο, καθώς τότε η μέθοδος ήταν στα σπάργανα στην Ελλάδα. Ακόμη και σήμερα πρόκειται για μία ψυχοφθόρο διαδικασία για τη γυναίκα, η οποία αισθάνεται «μη ολοκληρωμένη», ενώ έχει παράλληλα να αντιμετωπίσει και το κοινωνικό στίγμα». Η Κατερίνα Μπόμπη, αν βρισκόταν σε τόσο δυσχερή θέση, ενδεχομένως θα αναζητούσε εναλλακτικές λύσεις: » Η προσπάθεια να αποκτήσει κάποιος παιδί δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι, όπως η υιοθεσία. Μου φαίνεται εμμονικό να βλέπω γυναίκες να υποβάλλονται σε 10, 12, 15 εξωσωματικές». Πάντως η Πέρσα Τζεφεράκου, που κυνήγησε  με πείσμα το όνειρο της μητρότητας, δε μετάνιωσε: «Όταν θέλουμε κάτι, θα συμπράξει και το σύμπαν μαζί μας. Ελάχιστες γυναίκες επιλέγουν την υιοθεσία – τη βλέπουν ως  ύστατη λύση. Αφήστε που δεν είναι και εύκολη υπόθεση – περιλαμβάνει πολλή γραφειοκρατία. Προσωπικά, μετά την απόκτηση των γιων μου, νιώθω δικαιωμένη για τους κόπους μου».

Αν αντιμετωπίζετε προβλήματα υπογονιμότητας, απευθυνθείτε στα σωματεία Magna Mater (www.magnamater.gr, τηλ. 210 4978231) και Κυβέλη (www.kiveli.gr, thl. 210 7562375). Για τυχόν καταγγελίες στην Εθνική Αρχή Ι.Υ.Α., επικοινωνήστε με τη διεύθυνση πρωτοβάθμιες φροντίδας υγείας του Υπουργείου Υγείας (τηλ. 210 5232953). Για να μάθετε περισσότερα για την αγοραπωλησία γενετικού υλικού στις ΗΠΑ, το συλλογικό έργο «Baby Markets» (επιμέλεια Michele Bratcher Goodwin, εκδόσεις Cambridge University Press) διατίθεται στο amazon.com

Πηγή: ΓΥΝΑΙΚΑ – Οκτώβριος 2010 – Τεύχος 29, Περίοδος Β’

ΤΗΣ ΓΩΓΩΣ ΚΑΡΚΑΝΗ